Tôi bắt đầu hành trình "thử AI" khá nghiêm túc từ đầu năm 2026. Vì tính chất công việc liên quan nhiều đến quản lý chất lượng, bảo mật thông tin, xây dựng quy trình và phát triển các giải pháp tự động hóa nên tôi có cơ hội sử dụng khá nhiều công cụ AI khác nhau.
Ban đầu, giống nhiều người, tôi cũng đi tìm câu trả lời cho câu hỏi: ChatGPT hay Gemini tốt hơn? Claude có thực sự vượt trội không? Hay NotebookLM mới là công cụ đáng dùng nhất?
Sau một thời gian trải nghiệm, tôi nhận ra cách đặt câu hỏi đó chưa hẳn đúng. Mỗi công cụ AI giống như một đồng nghiệp có thế mạnh riêng.
ChatGPT phù hợp với các tác vụ phổ thông, dễ tiếp cận và linh hoạt. Tuy nhiên, với những bài toán chuyên sâu liên quan đến xây dựng quy trình, quản lý chất lượng hay bảo mật thông tin, tôi nhận thấy ChatGPT thường trả lời theo hướng khá an toàn. Nhiều trường hợp cần trao đổi qua lại rất nhiều lần để AI thực sự hiểu đúng yêu cầu.
Đôi khi tôi cũng gặp hiện tượng "hallucination" - AI trả lời rất tự tin nhưng thông tin lại chưa chính xác. Vì vậy, bất kỳ nội dung nào mang tính chuyên môn hoặc liên quan đến quyết định quan trọng, tôi đều kiểm tra lại từ nhiều nguồn khác nhau.
Claude khiến tôi ấn tượng bởi khả năng phân tích logic và đào sâu vấn đề. Những lúc cần rà soát quy trình, phân tích tài liệu hoặc hỗ trợ lập trình, Claude thường cho kết quả rất chất lượng.
Nhưng điểm khiến tôi nhiều lần "đau đầu" lại nằm ở quota. Với tài khoản cá nhân, chỉ cần xử lý vài tài liệu dài hoặc một số phiên làm việc chuyên sâu là rất dễ chạm giới hạn sử dụng. Không ít lần đang làm hăng say thì AI... nghỉ giữa chừng.
Trong khi đó, NotebookLM lại là công cụ tôi đánh giá rất cao khi làm việc với tài liệu. Chỉ cần đưa vào các tài liệu tham khảo hoặc nguồn dữ liệu phù hợp, AI có thể giúp tôi tổng hợp, tóm tắt, kết nối thông tin và xây dựng báo cáo nhanh hơn rất nhiều so với cách làm truyền thống.
Còn nếu cần phát triển nhanh một ứng dụng nhỏ phục vụ công việc, Google AI Studio lại là lựa chọn tôi sử dụng thường xuyên nhờ hạn mức miễn phí tương đối lớn và môi trường thân thiện với người dùng kỹ thuật.
Điều thú vị là càng sử dụng nhiều AI, tôi càng dành ít thời gian để so sánh công cụ nào mạnh hơn và dành nhiều thời gian hơn để suy nghĩ xem bài toán của mình thực sự là gì. Tôi nhận ra chất lượng đầu ra phụ thuộc vào người dùng nhiều không kém công cụ.
Một trong những kinh nghiệm tôi áp dụng thường xuyên là thiết lập vai trò thật rõ cho AI trước khi giao việc. Thay vì hỏi trực tiếp, tôi thường yêu cầu AI đóng vai một chuyên gia cụ thể, có chuyên môn và tiêu chuẩn làm việc rõ ràng. Cách này giúp kết quả trả về sát với nhu cầu hơn rất nhiều.
Tôi cũng hạn chế việc sử dụng một cuộc hội thoại cho nhiều chủ đề khác nhau. Mỗi nhiệm vụ nên có một không gian trao đổi riêng để AI không bị lẫn ngữ cảnh.
Tuy nhiên, điều quan trọng nhất mà tôi học được sau nhiều tháng làm việc cùng AI không nằm ở prompt hay công cụ. Đó là việc giữ cho con người luôn ở vị trí ra quyết định. AI có thể đọc nhanh hơn tôi, tổng hợp dữ liệu tốt hơn tôi, thậm chí viết bản nháp nhanh hơn tôi rất nhiều. Nhưng AI không chịu trách nhiệm trước khách hàng, không hiểu văn hóa doanh nghiệp và cũng không hiểu hết những bối cảnh thực tế mà con người đang đối mặt.
Tôi luôn duy trì một nguyên tắc rất đơn giản: Con người định hướng, AI thực thi, con người kiểm tra và chốt kết quả cuối cùng.
Với tôi, AI giống một thực tập sinh cực kỳ chăm chỉ và làm việc không biết mệt. Nhưng thực tập sinh dù giỏi đến đâu vẫn cần người hướng dẫn, giám sát và chịu trách nhiệm.
Có lẽ đó cũng là lý do sau nhiều tháng thử nghiệm đủ loại công cụ, điều tôi quan tâm nhất bây giờ không còn là AI nào mạnh nhất nữa. Điều tôi quan tâm là làm thế nào để lựa chọn đúng AI cho đúng việc, khai thác được thế mạnh của nó và không ngừng cập nhật bản thân mỗi ngày.
Bởi AI đang thay đổi liên tục. Nếu người dùng đứng yên, rất nhanh thôi chúng ta sẽ tụt lại phía sau.
Phạm Thế Minh | FPT Smart Cloud
Ý kiến
()