Họ làm việc trong im lặng. Những người mà nếu mọi thứ suôn sẻ, sẽ không ai cần nhớ đến họ. Nhưng nếu một ngày, một giờ, họ ngừng tay, hàng triệu người sẽ lập tức cảm thấy “có gì đó không ổn”.

“Sát thủ giấu mặt’’ của những 'đại lộ số'

Một ngày tháng 9/2017, cơn bão số 10 đổ bộ. Nó quét qua miền Trung, cắt đứt toàn bộ đường truyền giữa Bắc và Nam. Từ 19 giờ tối hôm trước đến 5 giờ sáng hôm sau, suốt 10 tiếng, khách hàng FPT Telecom bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Anh Nguyễn Thành Đạt, lúc đó là một trong những người trực tại Trung tâm Điều hành mạng NOC, nhớ lại: "Hôm đó, toàn bộ nhân sự NOC, thậm chí anh Khoa và anh Tú, lúc ấy là CEO và CTO của nhà Viễn thông FPT, đều có mặt để cùng hỗ trợ anh em ngoài hiện trường xử lý sự cố. Không ai nghỉ ngơi cho tới khi mạng được khôi phục", anh kể. "Khoảnh khắc ấy, ai cũng căng thẳng tột độ nhưng đoàn kết và quyết tâm như 'lửa thử vàng'”.

Gần một thập kỷ sau, anh Đạt giờ là Phó Giám đốc Trung tâm Điều hành mạng (Viễn thông FPT). Hệ thống anh phụ trách trải dài từ tất cả chi nhánh trong nước đến 5 điểm kết nối quốc tế. 24 giờ một ngày, 365 ngày một năm, không có ngày nghỉ trong lịch của hệ thống.

Anh hay giải thích NOC theo một cách mà người ngoài ngành dễ hình dung nhất: "Cán bộ NOC có thể được ví như những người xây dựng và điều phối giao thông trên các tuyến đường. Chúng tôi không chỉ xây ra những tuyến đường internet rộng khắp mà còn kiểm soát, điều tiết luồng dữ liệu trên đó, tương tự như một người cảnh sát giao thông điều phối xe cộ".

Và nếu người cảnh sát giao thông đó ngừng tay? "Hàng triệu người không thể làm việc, trao đổi, học tập, giải trí. Doanh nghiệp bị gián đoạn. Thậm chí các giao dịch quốc tế cũng có thể bị ảnh hưởng".

Đội ngũ NOC hay tự ví mình là "những sát thủ giấu mặt trong bóng tối": lặng lẽ túc trực, không ai nhìn thấy, chỉ xuất hiện khi hệ thống cần. Dù là sáng sớm hay đêm khuya, chỉ cần có sự cố phát sinh là anh em đều phải online ngay trong vòng 5 phút để xử lý, không kể ngày thường hay ngày lễ.

Ngày 30/4 năm nay, khi cả nước nghỉ lễ, NOC vẫn có người trực. Như mọi năm.

Lá chắn sau mỗi mũi tiêm

Bác sĩ Võ Minh Nhựt cũng không có khái niệm nghỉ lễ trọn vẹn. Anh Nhựt là Trưởng nhóm Bác sĩ Cấp cứu của hệ thống tiêm chủng Long Châu (Bán lẻ FPT) gồm 230 trung tâm trải khắp cả nước, mỗi ngày có hàng nghìn mũi tiêm được thực hiện. Và phía sau mỗi mũi tiêm đó là một hệ thống hỗ trợ mà người dân không nhìn thấy: tổng đài cấp cứu 85555 trực 24/7, đội bác sĩ online sẵn sàng trong vòng 5 phút, ba tầng xử trí từ cơ sở đến chuyên gia Đại học Y Dược TP HCM.

Công việc của anh Nhựt không phải đứng ở đầu kim. Anh đứng ở phía sau để đảm bảo khi kim chạm da người, có người chịu trách nhiệm cho điều gì xảy ra tiếp theo.

"Cái mà tôi lo nhất", anh nói, "đó chính là mình không hỗ trợ được kịp thời cho các bác sĩ ở các trung tâm khi mà họ cần." Lo cho đồng đội ở đầu dây bên kia người đang đứng trước một ca phản vệ, cần một giọng nói bình tĩnh từ đầu máy.

Mỗi lần một ca được xử lý xong, bác sĩ ở shop gửi lên nhóm chat một câu: "Cảm ơn thầy cô đã hỗ trợ”. Chỉ một câu nhưng với đội của anh Nhựt, vậy là đủ.

"Lúc đó mọi người sẽ rất là vui và cảm thấy công việc của mình rất có ý nghĩa," anh nói. "Bởi vì đang góp phần vào sự an toàn của khách hàng”.

Ép bốn năm vào một mùa chiến dịch

Nếu NOC là nơi giữ cho mạch máu số thông suốt, thì ở một văn phòng khác, chị Lê Thị Trang cùng đồng đội đang xây một thứ mà cả nước cần nhưng ít người biết tên: Nền tảng số Thi hành án dân sự - hệ thống vận hành pháp lý cho toàn bộ cơ quan thi hành án trên 34 tỉnh thành.

Chị hay dùng một hình ảnh để mô tả quy trình thi hành án trước khi hệ thống ra đời: một đường hầm dài với vô số ngã rẽ. Cán bộ ôm hồ sơ dày cộp, tra cứu thủ công. Người dân mỏi mòn chờ đợi, không biết vụ việc của mình đang tắc ở đâu.

Nhiệm vụ của chị và đội FPT: thắp sáng toàn bộ đường hầm đó trong 1 năm. Chủ tịch FPT Trương Gia Bình gọi đây là "kỳ tích": "Nếu trước đây cần tới 4 năm, thì nay chúng ta hoàn thành chỉ trong 1 năm và vận hành trơn tru sau 6 tháng". Nhưng kỳ tích, nhìn từ bên trong có hình dạng của những đêm ngồi nhìn khối dữ liệu khổng lồ chưa chuẩn hóa xong, của những bài toán nghiệp vụ pháp lý chưa có đáp án, và của cảm giác "không kịp rồi" xẹt qua trong đầu người PM.

"Đó là một cuộc chạy marathon nhưng lại yêu cầu tốc độ của chạy nước rút", chị Trang nói. "Không có khái niệm 'thong thả', mọi quy trình đều phải tối ưu và làm song song".

Căng thẳng tột độ là đầu năm 2026, sát nút hai mốc lịch sử liên tiếp: vận hành tại TP HCM ngày 9/1, và vận hành chính thức toàn quốc ngày 20/1. Đội làm việc với nguyên tắc "tường minh đến từng giờ", chia nhỏ đầu việc, họp chốt nóng mỗi ngày. Và chấp nhận một thứ không ai nói thành lời nhưng ai cũng hiểu: "ngủ cùng dự án".

Làm dự án thương mại, chị Trang nói, sai số có thể trả giá bằng lợi nhuận hay hợp đồng. Làm dự án Chính phủ, đặc biệt trong ngành Tư pháp "sai số là ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp, thậm chí là số phận của người dân". Áp lực đó vô hình nhưng rất nặng.

Có những khoảnh khắc suy nghĩ "hay là thôi" từng xuất hiện. Chị vượt qua bằng cách nhìn sang đội dev vẫn đang cày cuốc cạnh mình. "Nhìn anh em ròng rã như vậy, mình là đầu tàu không thể bỏ cuộc. Mỗi dòng code chạy đúng, một hồ sơ được xử lý nhanh hơn, sẽ có một người dân bớt đi một ngày chờ đợi".

Ngày 3/4/2026, lễ khai trương diễn ra. Hệ thống kết nối đồng thời đến 34 tỉnh thành. Và tháng 4, tháng 5/2026, đội của chị Trang vẫn chưa dừng. 35 lớp đào tạo đang triển khai đồng loạt cho 34 tỉnh thành, để đảm bảo từng cán bộ thi hành án trên cả nước làm chủ được hệ thống. Dự án go-live không có nghĩa là xong. Nó chỉ có nghĩa là một giai đoạn mới bắt đầu.

Khác với sân nhà, khi bước ra thế giới, danh tiếng không đi trước. FPT nhiều khi phải bắt đầu từ con số gần như bằng không: để đối tác hiểu mình là ai, và tin mình làm được gì. Cũng từ đó, một câu hỏi lớn luôn lặng lẽ hiện diện: người FPT, người Việt có thể đi xa đến đâu trên sân chơi toàn cầu?

Liều cùng nhau để thắng

Chị Nguyễn Khánh Ngọc, Trưởng phòng Intelligence Factory Department (Phần mềm FPT) là một trong những người hiểu rõ nhất sự khắc nghiệt của thị trường quốc tế. Chị dẫn dắt dự án E2E lớn nhất lịch sử FPT tại Nhật Bản, với tổng giá trị hợp đồng lên tới 80 tỷ yên (khoảng 50 triệu USD), cho một chuỗi siêu thị lớn.

"Giám đốc bên đối tác bây giờ vẫn nhắc: Tôi liều kinh lắm mới dám order các bạn", chị kể.

Ba tháng trước ngày go-live, đội ngũ phải đối mặt chính là sự cố nghiêm trọng. Khi phát hiện ra một lỗi kiến trúc tiềm ẩn nguy cơ khiến hệ thống có thể dừng hoạt động bất cứ lúc nào, chị Ngọc đã chủ động tham vấn anh Vũ Tiến Đạt - Giám đốc Sản xuất của nhà Phần mềm FPT tại thời điểm đó. Nhờ sự phối hợp chặt chẽ, chỉ trong vòng một ngày, anh Đạt đã huy động thêm 20 chuyên gia hàng đầu cùng tham gia hỗ trợ khẩn cấp cho dự án.

Dưới sự chỉ đạo sát sao của Giám đốc Công nghệ phía khách hàng, toàn bộ đội ngũ đã làm việc liên tục, cả ngày lẫn đêm suốt hai tuần để giải quyết triệt để nguy cơ. Cuối cùng, nguyên nhân được tìm ra.

Hệ thống dự kiến go-live vào ngày 20/1. Lịch nghỉ Tết Tây của người Nhật trùng với giai đoạn nước rút. Phía Việt Nam thì Tết Ta năm đó rơi vào đúng ngày 23/1, sát ngày go-live. Các lãnh đạo TP.HCM đi thương lượng với từng người: nghỉ Tết Tây đi, Tết Ta ở lại trực go-live.

Thế là cả đội cả Việt Nam lẫn Nhật về quê ăn Tết Tây với gia đình. Nhưng nhóm chat chưa bao giờ tắt tiếng.

Đêm giao thừa, chị Ngọc đang đi du lịch với gia đình. Hầu hết mọi người đang ngồi với bố mẹ, ông bà. Điện thoại vẫn cầm tay. Đúng thời khắc giao thừa, anh em nhắn nhau "Chúc mừng năm mới" rồi quay lại xử lý các vấn đề phát sinh.

"Cái vui nhất bây giờ bà con vẫn nhớ là vụ đốt pháo hoa trên chat", chị kể. Còn mấy bạn về quê thì sau đó nửa đùa nửa thật rằng bị bố mẹ, ông bà từ mặt vì mang tiếng về quê mà ‘’suốt ngày cắm đầu vào máy tính, chẳng nói chuyện được với ai’’.

Hệ thống go-live đúng hạn. Sau khi dự án hoàn thành, đại diện khách hàng chia sẻ, nếu không phải là FPT, 99% các nhà cung cấp khác sẽ chọn giải pháp trì hoãn, lùi ngày go-live.

Chị Ngọc ở lại FPT đã 15 năm. Được hỏi tại sao không chuyển sang công ty Nhật, chị trả lời không cần suy nghĩ: “Nếu tôi gia nhập một công ty Nhật thì đơn giản. Nhưng tôi cảm thấy vui khi công việc liên quan đến Việt Nam, có gì đó kết nối với Việt Nam’’.

Khoảnh khắc Panama

Tháng 10/2025, tại Panama City, 191 quốc gia tập hợp cho Olympic Robot Thế giới FIRST Global Challenge. Đội tuyển Việt Nam (2/5 là học sinh FPT Schools) được dẫn dắt bởi thầy Nguyễn Quang Vũ - phụ trách bộ môn STEM & Robotics tại cơ sở FSC3 Đà Nẵng (nhà Giáo dục FPT) bước vào vòng loại ở vị trí không ai chú ý. Sau 8 trận, đội đứng ngoài top 60. Cách vòng chung kết còn xa.

"Và rồi 2 trận cuối xảy ra", thầy Vũ kể. "Cả team bùng nổ theo đúng nghĩa đen. Điểm số lập kỷ lục của cả vòng loại". "Kỹ năng đàm phán liên minh, chiến thuật thi đấu, tinh thần không bỏ cuộc, tất cả những thứ các em tích lũy cả mùa giải, lúc đó nó hiện ra hết".

Từ ngoài top 60, đội leo thẳng lên top 12. Vào vòng chung kết. Và lá cờ đỏ sao vàng tung bay vừa dưới sân thi đấu, vừa trên khán đài. "Tôi đứng đó, thấy tự hào theo một cách rất khó diễn tả. Không phải vì thứ hạng. Mà vì vừa chứng kiến các em trưởng thành ngay trước mắt mình".

Thầy Vũ vào FPT Schools năm 2019. Lý do anh nêu ra nghe giản dị: "Muốn lan tỏa tinh thần STEM và Robotics đến học sinh. Không phải chỉ dạy kỹ thuật, mà là truyền được cái cảm hứng đó." Nhưng điều anh thực sự đang làm thì lớn hơn thế.

Các em học sinh do anh dẫn dắt đã trưởng thành không chỉ ở Panama mà còn ở các giải VEX Robotics tại Trung Quốc, Robothon tại Thái Lan (giải Distinction), FIRST Championship tại Mỹ, NEO Science Olympiad 2026…

"Thế giới đang nhìn thấy một Việt Nam trẻ trung, tự tin và đầy trí tuệ. Các em không chỉ chứng minh 'người Việt làm được' mà còn cho thấy rằng người Việt có thể đóng góp giải pháp cho những vấn đề toàn cầu".

Năm con người. Năm tọa độ địa lý. Năm lĩnh vực tưởng chừng chẳng liên quan.

Một bác sĩ trực tổng đài khi cả nước chuẩn bị pháo hoa. Một nữ quản trị dự án đưa hệ thống pháp lý về đích "thần tốc". Một kỹ sư lặng lẽ gác đêm cho mạch máu Internet thông suốt. Một nữ tướng "liều" cùng khách hàng Nhật để giữ lời hứa go-live. Một người thầy đứng trên khán đài Panama, mắt rưng rưng nhìn học trò điều khiển robot.

Họ chưa từng ngồi chung một phòng họp, chưa từng so sánh KPI, thậm chí có thể chẳng biết mặt nhau. Nhưng họ cùng thuộc về một tập thể: hàng vạn người FPT đang làm việc mỗi ngày ở nhiều mặt trận khác nhau. Ở sân nhà, họ chiến đấu vì niềm tin của đồng bào. Trên thế giới, họ chiến đấu vì sự kiêu hãnh của hai chữ "Việt Nam".

Người Việt Nam từng nhiều lần đi qua những khúc quanh khắc nghiệt của lịch sử bằng ý chí không chịu lùi bước. Hôm nay, tinh thần ấy không biến mất. Nó chỉ mang hình hài mới. Vũ khí bây giờ là tri thức, là công nghệ, là năng lực thực thi, là sự bền bỉ để làm đến cùng một việc khó.

Ngày hòa bình, thống nhất đã xa hơn nửa thế kỷ, nhưng khát vọng khẳng định vị thế dân tộc chưa từng nguội đi. Những con người trong bài viết này là một lát cắt của thế hệ đang viết tiếp khát vọng ấy: bằng tiếng gõ bàn phím lúc nửa đêm, bằng những chuyến bay xuyên múi giờ, bằng sự tử tế đặt trong từng sản phẩm, từng dịch vụ, từng lời hứa phải giữ đến cùng.

Bài viết: Hà Trung | Thiết kế: Khôi Phm