Phạm Văn Quyền: Từ những ca trực đêm đến cốc trà đá bình yên

Thu năm 2018 gõ cửa thành phố bằng một cơn mưa rào mát lành. Chỉnh lại chiếc áo lấm tấm nước, cậu sinh viên thực tập Phạm Văn Quyền lóng ngóng bước vào văn phòng Viễn thông FPT.

Khi ấy, Quyền đứng trước lựa chọn: trở thành nhân viên chính thức ở một công ty khác với mức lương tốt, hoặc tham gia chương trình sinh viên công nghệ tập sự của nhà Viễn thông. Quyền nhìn xa hơn, cậu tin FPT là nơi mình có thể học hỏi và nhận được nhiều cơ hội phát triển bản thân.

Những ngày đầu ở FPT không phải những dự án lớn. Sau một thời gian ngắn làm quen lý thuyết và vượt qua các bài đánh giá kiến thức, cậu sinh viên được đưa ngay vào công việc thực tế: đi trực hệ thống. Những ca trực kéo dài xuyên đêm, theo dõi, giám sát các hệ thống cung cấp dịch vụ cho khách hàng; khi có dấu hiệu bất thường, phải lập tức thông báo hoặc phối hợp xử lý. Một tuần có thể là hai đêm trực hoặc ba ngày một đêm. Nhưng thay vì cảm thấy công việc chưa tương xứng với một sinh viên năm cuối “hừng hực khí thế”, Quyền lại thấy hứng thú. Ban ngày, anh còn tranh thủ tham gia các buổi đào tạo cùng đồng nghiệp.

Cậu sinh viên năm nào có lẽ cũng chưa biết những ca trực âm thầm ấy sẽ trở thành nền móng cho gần một thập kỷ làm nghề phía trước.

Cú “va” đầu tiên với CORE IP

Sáu tháng sau khi vào FPT, Quyền được trao cơ hội tham gia triển khai, mở rộng và nâng cấp hệ thống CORE IP - phần hạ tầng quan trọng của mạng viễn thông. Đó là cơ hội lớn với một kỹ sư trẻ, và Quyền khi ấy khá tự tin. Anh nghĩ mình đã thể hiện tốt.

Nhưng sự tự tin ấy nhanh chóng gặp phải một bài kiểm tra không có trong giáo trình.

Ngay ở bước lập kế hoạch triển khai, những phần định nghĩa kỹ thuật đầu tiên đã bị các anh chị quản lý đánh giá và chỉ ra hàng loạt lỗi. May mắn, tất cả mới dừng ở khâu chuẩn bị, chưa tác động đến hệ thống thật. Nhưng với Quyền, đó lại là một trong những bài học đáng nhớ nhất những năm đầu làm nghề.

Dù ở cương vị nào, Phạm Văn Quyền vẫn luôn bộc lộ phẩm chất chỉn chu, quyết liệt và đổi mới, ngay trong phần thi tranh biện FPT 13 Under 35.

“Đấy là lúc mình bộc lộ sự non nớt”, anh nói. Từ khoảnh khắc ấy, Quyền nhận ra khoảng cách giữa “mình nghĩ mình làm được” và “mình thực sự làm được”. Anh bắt đầu thay đổi cách làm: những gì chưa biết phải học, những gì chưa chắc phải kiểm tra, mỗi bước đều phải được làm đủ và làm kỹ.

Học thầy không tày đồng nghiệp, nhất là những người trưởng thành từ trải nghiệm thực tế. Một người quản lý trẻ khi ấy đã để lại cho Quyền hai bài học mà anh vẫn giữ đến nay: làm việc phải dành đủ thời gian và phải chỉn chu trong từng bước. Với nghề vận hành, đó không phải chuyện hình thức. Một bước bị bỏ qua có thể trở thành một sự cố; một thông tin đầu vào không được kiểm tra kỹ có thể kéo theo hàng nghìn kết nối phía sau.

Từ năm 2019, anh Quyền chuyển từ công việc trực ca sang làm chuyên môn, đi theo con đường chuyên gia. Những năm sau đó, anh tiếp tục tham gia các dự án triển khai, nâng cấp CORE IP, mở rộng hạ tầng, tăng khả năng dự phòng và đáp ứng nhu cầu khách hàng.

Nhưng càng làm lâu, anh càng hiểu một nghịch lý của nghề vận hành: làm càng tốt, càng ít người nhìn thấy mình.

Một dự án hoàn thành đúng kế hoạch, hàng nghìn điểm được triển khai trơn tru, hệ thống hoạt động ổn định - đó gần như là điều hiển nhiên. Ngược lại, chỉ cần một sự cố xảy ra, điện thoại sẽ reo và người vận hành phải lập tức vào cuộc. “Bọn mình có thể xử lý cả trăm, cả nghìn ticket hoặc triển khai một dự án cỡ 1.500 điểm. Trách nhiệm là phải luôn làm đúng, và làm sai thì chắc chắn phải giải trình”, Quyền chia sẻ.

Chính môi trường áp lực cao ấy đã rèn luyện cho anh và đồng đội khả năng “chịu nhiệt” phi thường. "Anh em làm vận hành lớn nhanh hơn tuổi, đôi khi tự trêu nhau là trông hơi già hơn so với tuổi thật, nhưng bù lại là sự vững vàng trước mọi sóng gió”, anh hài hước nói.

Sóng gió ấy không chỉ là thuật ngữ chuyên môn, mà còn là những siêu bão ngoài đời thực. Kỷ niệm căng thẳng nhất trong sự nghiệp của anh chính là trận siêu bão Yagi năm 2024 càn quét toàn bộ miền Bắc từ Quảng Ninh, Hải Phòng đến Hà Nội, Hải Dương. Dù đã lên kịch bản chuẩn bị kỹ lưỡng, nhưng sức tàn phá của bão vượt xa mọi dự tính. Hạ tầng mất điện, nhân sự chi nhánh mất liên lạc, số liệu báo cáo gửi về bị lệch gấp 5-6 lần dự trù.

Thời điểm bão Yagi hoành hành khiến anh Quyền và đội nhóm không bao giờ quên khi mọi thứ đều lệch hướng. Đó cũng là lý do khiến anh bắt buộc chuyển mình từ "chữa cháy" sang chống cháy.

Trong thời điểm ngàn cân treo sợi tóc, anh Quyền cùng đội ngũ đã nhanh chóng thích nghi, xóa bỏ những quy trình cứng nhắc để phản ứng linh hoạt nhất. Bằng sự phối hợp nhịp nhàng giữa phương pháp thủ công và các công cụ giám sát, anh đã cùng đồng đội điều phối ứng cứu từ xa, khôi phục hạ tầng trong thời gian ngắn nhất, giảm thiểu tối đa tầm ảnh hưởng tới hàng triệu kết nối của khách hàng.

Từ “chữa cháy” đến xây hệ thống chống cháy

Ngày anh Quyền mới vào nghề, nhiều công việc được thực hiện hoàn toàn bằng tay. Số lượng lớn, quy trình dài, lại có những phần phải xử lý vào ban đêm. Con người vừa mệt vừa luôn đứng trước nguy cơ sai sót. Đội của anh bắt đầu nghĩ đến việc số hóa.

Một trong những bài toán đầu tiên là triển khai khách hàng B2B cho Viễn thông Quốc tế FPT. Thay vì kỹ sư thực hiện từng bước bằng tay, nhóm xây dựng công cụ tự động hóa từ yêu cầu đầu vào đến kết quả đầu ra. Con người vẫn kiểm soát, nhưng máy móc làm phần việc lặp lại. Kết quả, thời gian triển khai các kênh thuê riêng (leased line) mới được rút ngắn khoảng 30%.

Điều khó nhất lại không nằm ở công nghệ, mà ở việc thay đổi thói quen. Những người đã làm công việc ấy hàng trăm, hàng nghìn lần bằng tay vốn rất quen việc. Ở giai đoạn đầu, máy thậm chí còn có những lỗi mà một kỹ sư giàu kinh nghiệm có thể nhận ra ngay.

Anh Quyền không cố thuyết phục tất cả mọi người cùng lúc. Anh chọn một vài người có cùng tư duy, bắt đầu từ một bài toán nhỏ, tạo ra hiệu quả đủ rõ ràng rồi để kết quả tự lan ra. “Giống như một vết dầu loang”, anh mô tả cách mình triển khai những ý tưởng mới. Khi một người nhìn thấy hiệu quả, họ sẽ tò mò; khi vài người cùng làm được, những người khác sẽ muốn thử. Cách làm ấy sau này tiếp tục được anh sử dụng khi đưa AI vào vận hành.

Khi Quyền chuyển sang quản lý một đội ngũ lớn hơn, với hơn 40 nhân sự và nhiều nhóm dịch vụ ở cả hai miền, anh nhận ra cách làm cũ không còn phù hợp. Nếu trước đây có thể đi sâu vào từng bài toán kỹ thuật, giờ đây hàng chục nhóm công việc cùng lúc xuất hiện. Anh buộc phải thay đổi cách nhìn: từ làm chủ công nghệ sang làm chủ cả bài toán tổ chức và con người.

AI trở thành một trong những mảnh ghép quan trọng. Năm 2025, đội ngũ hoàn thành hệ thống quản lý tài nguyên và tự động vận hành, tối ưu cấp phát IP, rút ngắn thời gian ứng cứu sự cố lớn và giảm rủi ro downtime cho khách hàng. Đến năm 2026, AI tiếp tục được đưa vào báo cáo, thống kê và kiểm soát hạ tầng, giúp giảm khoảng 300 giờ công mỗi tháng.

Nhưng anh Quyền không nhìn 300 giờ ấy như một chỉ số năng suất đơn thuần. Anh nhìn nó như 300 giờ được trả lại cho con người.

Trước đây, có những kỹ sư phải dành 4-6 tiếng mỗi ngày để thu thập trạng thái hệ thống, tổng hợp dữ liệu, xử lý những công việc lặp đi lặp lại. Giờ đây, máy có thể tự thu thập, phân tích và đưa ra khuyến nghị; kỹ sư tập trung vào việc quyết định điều gì bất thường, điều gì cần xử lý. “Các bạn được tiếp cận thêm những phần công việc mới. Những phần công việc mới ấy mang lại hào hứng hơn là việc cứ phải làm đi làm lại một công việc”, Quyền nói.

Với anh, đó cũng là lý do AI có thể mang lại hạnh phúc cho nhân viên: không phải vì máy làm thay con người, mà vì con người có thêm thời gian để học, thử nghiệm và làm mới mình.

Và một ngày trời thu mát mẻ 2026, cả đội ngồi với nhau bên những cốc trà đá. Không phải vì vừa có sự cố xử lý xong, mà bởi mạng vận hành êm ả nên các kỹ sư cũng thư thả trước khi bước vào việc mới.

Tám năm từ một cậu sinh viên bước vào FPT với mong muốn được học hỏi, Quyền đã đi qua những ca trực đêm, những lần “vỡ mộng” đầu nghề, những dự án lớn, những mùa bão và những bài toán tự động hóa. Từ làm thật giỏi một phần việc, anh học cách giúp cả đội cùng giỏi hơn. Và từ làm việc nhiều hơn, anh đang tìm cách để đội ngũ có thể làm những việc có giá trị hơn.

Có thể đó chính là hình ảnh trưởng thành nhất của người kỹ sư vận hành: không phải lúc nào cũng đứng trước màn hình căng thẳng, mà là một ngày, khi hệ thống vẫn chạy êm, khách hàng vẫn kết nối bình thường, điện thoại không reo vì sự cố, người kỹ sư có thể rời khỏi bàn làm việc, kéo ghế ngồi xuống vỉa hè, gọi một cốc trà đá.

Rồi thảnh thơi nói với đồng đội: “Hôm nay mình nghĩ thử xem, có việc gì làm tốt hơn được nữa không?”.

Hà Trần | Thiết kế: Khôi Phm

• Cách thầy giáo ‘thay vai’ phụ huynh từ ‘đến dự’ thành ‘cùng làm’ với nhà trường
• ‘Làm việc tại FPT, hộ chiếu của tôi gần hết trang rồi’