Với sản xuất công nghiệp, AI không chỉ cần thông minh mà còn phải đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, vận hành ổn định và giải quyết được bài toán cụ thể. Đây cũng là khoảng cách mà Tiến sĩ Dương Đức Hiếu, chuyên ngành Tự động hóa và Đo lường chính xác, dành phần lớn sự nghiệp để thu hẹp.
Hiện là quản lý chuyên gia (Head of CoE) tại Trung tâm Nghiên cứu, Tư vấn Giải pháp và Kinh doanh Trí tuệ Nhân tạo (AI1, Phần mềm FPT), anh phụ trách đội ngũ AI trong công nghiệp (Industrial AI), đồng thời trực tiếp nghiên cứu, phát triển các giải pháp cho lĩnh vực sản xuất.
 |
| Tiến sĩ Dương Đức Hiếu trình diễn giải pháp cho lĩnh vực sản xuất. |
Từ phòng thí nghiệm đến dây chuyền sản xuất
Trong thời gian học tập tại Đài Loan, Tiến sĩ Hiếu hoàn thành chương trình Tiến sĩ tại National Taiwan University và National Taipei University of Technology, tập trung vào đo lường quang học chính xác, xử lý ảnh 2D-3D, kiểm tra chất lượng tự động (AOI), quét 3D và thị giác máy tính.
Anh tham gia phát triển robot công nghiệp, hệ thống đo lường trực tuyến trên máy CNC, kiểm tra bề mặt bán dẫn và quét 3D tự động cho các tập đoàn lớn như TSMC, Foxconn. Những dự án này đòi hỏi độ chính xác cao, khả năng vận hành ổn định và đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của môi trường công nghiệp. Nền tảng nghiên cứu của anh được ghi nhận qua nhiều công trình quốc tế và giải thưởng khoa học tại Đài Loan (Trung Quốc) và Việt Nam.
Sau đó, anh đảm nhiệm vai trò quản lý phần mềm thị giác máy tại một Tập đoàn Công nghệ lớn, trực tiếp phụ trách các nhóm phát triển giải pháp kiểm tra chất lượng bằng AI và thị giác máy tính.
“Trong nhà máy, một mô hình AI tốt không chỉ là mô hình có độ chính xác cao. Nó phải chạy được trong điều kiện thực tế, đáp ứng tốc độ của dây chuyền và quan trọng nhất là giải quyết được một vấn đề cụ thể”, anh chia sẻ.
Kinh nghiệm tại nhà máy giúp anh hiểu rằng một công nghệ có thể hoạt động về mặt kỹ thuật chưa chắc đã tạo ra giá trị thực tiễn. Giải pháp chỉ thực sự hữu ích khi đáp ứng yêu cầu sản xuất và mang lại hiệu quả có thể đo lường. Đây cũng là nền tảng để anh tiếp tục theo đuổi mảng AI trong công nghiệp khi gia nhập Phần mềm FPT.
Khi nhà khoa học không chỉ làm việc trong phòng lab
Tại AI1 nhà Phần mềm FPT, Tiến sĩ Hiếu tham gia xây dựng đội ngũ AI Computer Vision từ quy mô ban đầu lên hàng chục kỹ sư, đồng thời nghiên cứu các công nghệ như Computer Vision, Multimodal AI, mô hình ngôn ngữ lớn (LLM), mô hình thị giác - ngôn ngữ (VLM) và Agentic AI.
Công việc của anh không dừng ở nghiên cứu. Anh đồng thời tư vấn công nghệ, thiết kế giải pháp và quản lý các dự án AI cho ngành sản xuất, từ phát hiện lỗi trên dây chuyền ô tô, kiểm tra bằng tia X đến những giải pháp phục vụ vận hành nhà máy.
Song song với triển khai thực tế, anh duy trì hoạt động khoa học với hai bài báo đang trong quá trình phản biện và hướng dẫn ba đội phát triển sản phẩm tại các chương trình hackathon đổi mới sáng tạo. Các nhóm được định hướng đưa ý tưởng vượt khỏi phạm vi bản trình diễn, tiến tới xây dựng nguyên mẫu và kiểm chứng khả năng ứng dụng trong những tình huống cụ thể.
Với cách tiếp cận này, nghiên cứu và triển khai tạo thành một vòng lặp liên tục: bài toán từ khách hàng đặt ra yêu cầu mới cho công nghệ, còn công nghệ mới mở ra cách giải quyết hiệu quả hơn cho doanh nghiệp. Đây cũng là hướng đi giúp FPT đưa năng lực nghiên cứu đến gần hơn với nhu cầu thị trường, gia tăng khả năng thương mại hóa các kết quả R&D.
Đưa AI vào những bài toán thực tế của nhà máy
Một trong những kết quả của đội ngũ AI1 là Flezi ThinkFab, bộ giải pháp AI dành cho môi trường sản xuất, tập trung vào ba nhóm nhu cầu: khai thác tri thức từ tài liệu kỹ thuật, giám sát vận hành và kiểm tra chất lượng.
 |
| Tiến sĩ Dương Đức Hiếu giới thiệu giải pháp đến các đối tác quốc tế của nhà Phần mềm FPT. |
Trong đó, Flezi DocX hỗ trợ đọc, chuyển đổi bản vẽ kỹ thuật và tài liệu công nghiệp thành dữ liệu có cấu trúc, trích xuất thông tin như kích thước, dung sai, danh mục vật tư (BOM) và đối chiếu với dữ liệu từ các hệ thống doanh nghiệp. Người dùng cũng có thể tương tác với tài liệu bằng ngôn ngữ tự nhiên.
Flezi Workflow hỗ trợ giám sát việc tuân thủ quy trình vận hành chuẩn (SOP), phân tích thao tác của công nhân, kiểm tra trang bị bảo hộ và phát hiện sai lệch trong sản xuất. Trong khi đó, I2 (Intelligent Inspection) ứng dụng AI và thị giác máy tính vào kiểm tra chất lượng, kết hợp phân tích nguyên nhân gốc rễ và bảo trì dự báo nhằm giúp doanh nghiệp không chỉ phát hiện lỗi mà còn chủ động phòng ngừa sự cố.
Hiệu quả của các giải pháp được thể hiện qua những dự án cụ thể. Với bài toán kiểm tra mức độ tuân thủ thiết kế 3D CAD cho một doanh nghiệp sản xuất công nghiệp toàn cầu, hệ thống AI của FPT tự động phân tích mô hình, đối chiếu quy chuẩn kỹ thuật và tạo báo cáo đánh giá, giúp giảm 20-40% chi phí sửa đổi thiết kế và rút ngắn 50% thời gian kiểm tra.
Ở bài toán chuyển đổi bản vẽ dây điện ô tô thành BOM, AI tự nhận diện dây dẫn, đầu nối, phụ kiện và thông tin kỹ thuật, giúp giảm khoảng 70% thời gian lập danh mục vật tư so với phương pháp thủ công.
Trong kiểm tra chất lượng tấm cửa ô tô bằng ảnh X-ray, giải pháp I2 rút ngắn thời gian kiểm tra từ ba phút xuống còn 23 giây mỗi sản phẩm, với độ chính xác đạt 99,7%.
Song song, Flezi ThinkFab, bộ giải pháp AI của FPT, còn được ứng dụng trong giám sát vệ sinh tại nhà máy thực phẩm, phát hiện thay đổi trên sơ đồ đường ống và thiết bị đo lường (P&ID), kiểm tra tua-bin gió bằng drone và giám sát an toàn lao động tại công trường xây dựng.
Các ứng dụng cho thấy AI đang dần vượt khỏi vai trò công nghệ thử nghiệm để trở thành một phần trong quy trình vận hành, hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao chất lượng, năng suất và khả năng kiểm soát rủi ro.
Từ tri thức chuyên gia đến năng lực công nghệ
Trong bối cảnh AI ngày càng tác động đến năng lực cạnh tranh, đội ngũ chuyên gia có khả năng kết nối nghiên cứu với triển khai thực tế trở thành một lợi thế quan trọng đối với doanh nghiệp công nghệ.
Tại FPT, những chuyên gia như Tiến sĩ Dương Đức Hiếu vừa tham gia giải quyết bài toán cho khách hàng, vừa góp phần xây dựng đội ngũ chuyên môn, phát triển tài sản công nghệ và tạo ra các nền tảng có khả năng tái sử dụng trên nhiều dự án, thị trường.
Từ những nghiên cứu về đo lường quang học đến các dây chuyền sản xuất ứng dụng AI, hành trình gần hai thập kỷ của Tiến sĩ Hiếu cho thấy giá trị của công nghệ không chỉ nằm ở khả năng làm chủ thuật toán, mà còn ở việc chuyển hóa tri thức thành giải pháp hữu ích. Đây cũng là một hướng đi để FPT từng bước làm chủ công nghệ lõi, đưa kết quả nghiên cứu thành sản phẩm và năng lực cạnh tranh thực sự trên thị trường toàn cầu.
>> Tiến sĩ FPT đưa AI vào hai công trình nghiên cứu công bố quốc tế
Quỳnh Trang
Ý kiến
()