Khi AI không còn là khái niệm
Trong vài năm trở lại đây, AI trở thành một trong những từ khóa nóng nhất của thế giới công nghệ. Từ các nền tảng tạo sinh, công cụ tự động hóa cho tới những hệ thống phân tích thông minh, làn sóng AI đang len vào mọi lĩnh vực với tốc độ rất nhanh. Nhưng với team phát triển akaMES của FPT IS, AI không chỉ là một trào lưu để nhắc tới trong các bản trình bày hay chiến lược sản phẩm. AI, theo cách mà họ lựa chọn, phải đi thẳng vào thực tiễn vận hành, chạm vào bài toán cụ thể của nhà máy, và tạo ra giá trị đủ rõ để doanh nghiệp nhìn thấy bằng số liệu, bằng năng suất và bằng hiệu quả điều hành.
“Ít ai biết rằng, từ giai đoạn 2023 - 2024, akaMES tự hào là giải pháp điều hành sản xuất MES (Manufacturing Execution System) tiên phong trên thế giới đưa AI vào ứng dụng thực tiễn tại các nhà máy”, anh Trần Văn Cửu - Phó Giám đốc Trung tâm Phát triển nền tảng akaMES cho biết.
 |
| Anh Trần Văn Cửu - Phó Giám đốc Trung tâm Phát triển nền tảng akaMES (FPT IS). |
Tuy nhiên, chuyển đổi số không chỉ là câu chuyện của riêng AI. Đó là một hành trình dài hơi với đích đến cuối cùng là kiến tạo những doanh nghiệp, những nhà máy thông minh - nơi mọi quyết định điều hành đều là "Data-driven" (dựa trên dữ liệu) theo hướng chính xác, tức thời và tối ưu hóa lợi nhuận.
Trong bức tranh đó, akaMES đang dần cho thấy vị trí rõ ràng hơn của mình. Không còn chỉ là một sản phẩm được nhắc đến như một giải pháp phần mềm cho sản xuất, akaMES đã bước vào những dự án thực tế với quy mô và độ khó ngày càng lớn. Theo anh Cửu, sản phẩm hiện đã có tệp khách hàng trải dài ở nhiều lĩnh vực công nghiệp cốt lõi, cả trong nước và ngoài nước. Về năng lực thực thi, team từng triển khai một dự án với tốc độ thần tốc - 2 tháng, đồng thời cũng có những dự án quy mô rộng tới 34 tỉnh thành và 3.321 xã.
Tăng năng suất lên đến 30%
Nói về giá trị mà akaMES mang lại, anh Trần Văn Cửu không chọn cách bắt đầu bằng tính năng. Anh đi từ “nỗi đau” mà doanh nghiệp sản xuất đang phải đối mặt. Ở cấp lãnh đạo, nỗi đau ấy là độ trễ của dữ liệu và sự chậm chạp trong ra quyết định. Trong cách vận hành truyền thống, để có một báo cáo đủ để đưa ra quyết định, lãnh đạo có thể phải chờ từ 4 đến 12 tiếng. Độ trễ thực tế của dữ liệu thậm chí có thể kéo dài từ 1 đến 5 ngày. Đó là chưa kể quá trình xác thực số liệu giữa các phòng ban thường mất thêm từ 3 đến 12 manday chỉ để đối chiếu và kiểm chứng.
Với một môi trường sản xuất, nơi từng quyết định nhỏ có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ, năng suất, chất lượng và chi phí, độ trễ ấy là một rào cản rất lớn. akaMES được thiết kế để thay đổi điều đó. Thay vì đợi báo cáo đi qua nhiều lớp, người điều hành có thể nhìn thấy dữ liệu gần như ngay lập tức, chỉ sau một cú click và vài giây. Khi dữ liệu được cập nhật và hiển thị theo thời gian thực, câu chuyện không còn là “biết chuyện gì đã xảy ra”, mà là “đang thấy chuyện gì đang diễn ra để quyết định ngay”.
 |
| Ở góc độ "thực chiến", nền tảng akaMES có thể giúp doanh nghiệp tăng 10-30% năng suất lao động. |
Giá trị cốt lõi duy nhất để mô tả akaMES, anh Cửu chọn “Đồng hành”. Lý giải cho điều này, anh nói: “Đặc thù tối thượng của sản xuất là tính ổn định. Khi một cỗ máy đang vận hành trơn tru, chỉ một sai lệch nhỏ cũng có thể gây ra hậu quả lớn. Thấu hiểu sâu sắc điều này, hệ thống akaMES không chỉ là một phần mềm "mua đứt bán đoạn". Khi akaMES đã tích hợp vào cỗ máy của doanh nghiệp, chúng tôi xem mình như một bộ phận hữu cơ của khách hàng. Từ những viên gạch số hóa đầu tiên cho đến các chu kỳ tinh chỉnh, cải tiến (Kaizen) liên tục sau này, akaMES luôn hiện diện, đồng hành và nỗ lực hết mình vì mục tiêu tăng trưởng chung của khách hàng”.
Bên cạnh đó, điểm giúp akaMES tạo được khác biệt sâu còn nằm ở cách AI được ứng dụng trong những phần quan trọng nhất của hệ thống. Theo anh Cửu, AI hiện được nhúng sâu vào hai trụ cột. Trụ cột thứ nhất là lập lịch sản xuất động. Ở đây, AI không chỉ đọc dữ liệu lịch sử mà còn học từ năng lực thực tế của xưởng để đề xuất phương án phân bổ lệnh sản xuất tối ưu hơn. Khi có thay đổi đơn hàng đột xuất, hệ thống vẫn có thể xử lý mượt mà hơn so với các cách lập lịch truyền thống vốn phụ thuộc nhiều vào con người và phản ứng chậm với biến động.
Trụ cột thứ hai là bảo trì dự đoán. “Thay vì đợi máy móc hỏng rồi mới sửa, AI liên tục đánh giá ‘sức khỏe’ thiết bị và phát cảnh báo sớm về rủi ro. Đây là một thay đổi rất lớn trong logic vận hành. Một hệ thống MES truyền thống có thể giúp doanh nghiệp theo dõi, kiểm soát và ghi nhận. Nhưng khi AI được đưa vào đủ sâu, hệ thống bắt đầu có khả năng nhìn trước và gợi ý hành động trước. Chính bước chuyển từ bị động sang chủ động là lý do akaMES được chúng tôi xem như một bước nhảy vượt khỏi khuôn khổ MES thông thường”, Phó Giám đốc Trung tâm Phát triển nền tảng cho hay.
 |
| Đội dự án akaMES đào tạo cho khách hàng để vận hành thành thạo nền tảng. |
Từ “sân nhà” bước ra “biển lớn”
Nếu chỉ dừng lại ở những nhà xưởng truyền thống, akaMES đã có thể là một sản phẩm đủ tốt với nhiều khách hàng. Nhưng bước ngoặt gần đây cho thấy tham vọng của team không dừng ở đó. Theo anh Cửu, akaMES đã có cải tiến mang tính bước ngoặt khi mở rộng khỏi phạm vi sản xuất dây chuyền thuần túy để tiến vào những mô hình sản xuất và vận hành phức tạp hơn nhiều. Minh chứng rõ nhất là sản phẩm đã được triển khai thành công cho các đơn vị tàu dịch vụ hàng hải.
Đây là một bước đi rất đáng kể. Bởi lâu nay, khi nhắc đến MES, thị trường thường nghĩ ngay đến nhà xưởng, dây chuyền, máy móc và băng chuyền sản xuất. Nhưng với đội phát triển akaMES, khái niệm sản xuất được hiểu rộng hơn. Đó là toàn bộ chuỗi hành động và quy trình quản lý tài sản để tạo ra một sản phẩm hoặc dịch vụ cuối cùng cho thị trường. Khi tư duy về phạm vi sản phẩm thay đổi, không gian nghiệp vụ mà akaMES có thể bước vào cũng rộng hơn rất nhiều.
Để đi từ nhà xưởng ra môi trường hàng hải, cả đội đã phải làm lại rất nhiều thứ từ gốc. Anh Cửu nhớ nhất giai đoạn ấy như một quãng thời gian “nằm gai nếm mật”, khi team phải lật tung mọi luồng vận hành tài sản đặc thù trên tàu, bóc tách từng nghiệp vụ, rồi thiết kế lại toàn bộ mô hình dữ liệu cho phù hợp. Đó là một bài toán không thể giải chỉ bằng kinh nghiệm cũ. Nó buộc tất cả thành viên trong team phải học lại ngành, học lại ngữ cảnh, học lại logic vận hành của khách hàng, rồi mới quay lại với kiến trúc sản phẩm.
Khoảnh khắc hệ thống chạy mượt mà trên “sân khách” khó như vậy đã mang ý nghĩa vượt lên một dự án đơn lẻ. Nó xác nhận rằng akaMES đã trưởng thành hơn. Sản phẩm không chỉ còn là giải pháp cho những bài toán quen thuộc, mà đã đạt tới một độ chín nhất định để có thể được “may đo” cho những ngành công nghiệp mới. Và chính bước trưởng thành đó tạo ra tác động trực tiếp tới kinh doanh. Dự án với PTSC Marine là một ví dụ. Việc đáp ứng được các tiêu chuẩn rất khắt khe của ngành dầu khí và hàng hải chứng minh kiến trúc cốt lõi của akaMES đủ linh hoạt, từ đó góp phần làm tăng tỷ lệ thắng thầu của sản phẩm trong thời gian qua.
 |
| Với akaMES, phạm vi ứng dụng nền tảng đã được mở rộng đáng kể, vượt ra ngoài phạm vi sản xuất truyền thống. |
Sản phẩm cũng cho thấy lợi thế riêng của một giải pháp “Make in Vietnam” khi cạnh tranh với các nền tảng ngoại. Theo anh Cửu, một điểm mạnh rất rõ là sự thấu hiểu văn hóa vận hành và thói quen của người lao động Việt Nam. Nhờ đó, giao diện, luồng thao tác và trải nghiệm sử dụng của akaMES gần hơn với thực tế nhà máy Việt. Điểm mạnh thứ hai nằm ở tính linh hoạt và khả năng hỗ trợ. Các hệ thống MES ngoại thường có chi phí cấp phép cao và rất khó thay đổi khi doanh nghiệp muốn tinh chỉnh luồng nghiệp vụ. Trong khi đó, với lực lượng công nghệ của FPT, akaMES có thể được “may đo” sát hơn với nhu cầu từng khách hàng, đi cùng là khả năng hỗ trợ 24/7 tại chỗ với chi phí tối ưu hơn.
Chia sẻ về mục tiêu sắp tới, team muốn đưa akaMES trở thành một nền tảng vận hành toàn diện hơn. Về công nghệ, các AI Agents đang được nghiên cứu để đi xa hơn mức gợi ý, tiến tới có thể tự động thực thi một số quyết định điều phối trong điều kiện tiêu chuẩn. Về kinh doanh, các module nghiệp vụ mới, đặc biệt trong quản lý tài sản, đang tiếp tục được đóng gói và hoàn thiện để lực lượng sales của FPT có thể mang sản phẩm đi chinh phục nhiều doanh nghiệp công nghiệp đa ngành hơn, cả trong và ngoài nước.
Trí Đức
Ý kiến
()