 |
| Anh Lê Hồng Phong - võ sĩ mang đòn khóa của bộ môn Jiu-jitsu vào bài toán phân tích dữ liệu sản phẩm tại FPT IS |
Đòn khóa tam giác trong nghề phân tích dữ liệu
"Mark Zuckerberg của Meta, tỷ phú Elon Musk của Tesla hay nhà nghiên cứu AI Lex Fridman đều mê Jiu-jitsu". Anh Lê Hồng Phong (Trưởng nhóm Phân tích Dữ liệu Sản phẩm, FPT IS) mở đầu câu chuyện của mình bằng chi tiết thú vị ấy. Với anh, đó không phải sự trùng hợp. Những bộ óc công nghệ hàng đầu thế giới tìm đến Jiu-jitsu bởi bộ môn này không chỉ cần sức mạnh mà còn đòi hỏi chiến thuật, logic và khả năng kiểm soát áp lực cực cao.
Jiu-jitsu còn có một tên gọi khác là nhu thuật. Đúng như cái tên, đây là môn võ hiếm hoi giúp một người nhỏ bé sử dụng sự khéo léo, linh hoạt và chính cấu trúc cơ thể của mình để tạo ra áp lực hạ gục những đối thủ cao lớn, có sức mạnh cơ bắp hơn. Chính điều đó khiến anh Phong bị cuốn hút.
"Chơi Jiu-jitsu cũng giống như 'đánh cờ vua trên thảm' vậy", anh Phong nói. Kỹ thuật khóa và đòn bẩy là hai yếu tố cốt yếu. Trên sàn tập, võ sĩ phải tính toán từng chuyển động, tận dụng từng khoảng không gian để đưa đối phương vào "bẫy". Anh Phong bật cười khi nhận ra nghề phân tích dữ liệu sản phẩm của mình cũng vận hành theo cách tương tự.
Tại FPT IS, công việc của anh là bóc tách dữ liệu, phân tích hành vi người dùng từ đó tối ưu hóa, định hướng chiến lược phát triển cho các hệ thống, nền tảng lớn của công ty. Nhưng đặc thù của nghề phân tích dữ liệu là không phải lúc nào mọi thứ cũng phơi bày rõ ràng. Rất nhiều khi anh phải đối mặt với những tín hiệu mờ nhạt, thông tin phân mảnh và liên tục thử nghiệm để tìm ra mô thức ẩn phía sau các con số.
Với anh Phong, Jiu-jitsu và nghề phân tích dữ liệu chưa bao giờ là hai thế giới tách biệt, mà luôn song hành và bổ trợ cho nhau. "Thực chất Jiu-jitsu là phiên bản vật lý của nghề phân tích dữ liệu", anh nói. Bộ môn này giúp anh rèn tư duy quan sát, khả năng đọc thế trận và sự kiên nhẫn để xử lý những bài toán dữ liệu phức tạp.
 |
| Với anh Phong, võ thuật giúp anh rèn tư duy quan sát, khả năng đọc thế trận và sự kiên nhẫn để xử lý những bài toán dữ liệu phức tạp |
Anh còn thường xuyên đưa đòn khóa yêu thích của mình là đòn khóa tam giác áp dụng vào công việc. Trong Jiu-jitsu, võ sĩ sẽ dùng hai chân tạo thành thế tam giác siết quanh cổ và tay đối thủ. Cốt lõi của đòn khóa này nằm ở quá trình thiết lập các bước vô cùng logic để dẫn dụ đối thủ vào "bẫy", rồi chờ đúng thời điểm để khép lại thế khóa. Để thuần thục đòn khóa này, võ sĩ phải biết quan sát, tính toán và kiên nhẫn chờ đúng thời điểm. Với anh Phong, nghề phân tích dữ liệu cũng vận hành theo cách tương tự. Một người làm dữ liệu giỏi không phải là người nhìn ra đáp án ngay lập tức, mà là người đủ bền bỉ để ghép nối từng mảnh thông tin rời rạc, bóc tách từng tín hiệu nhỏ nhằm nhìn thấy toàn cảnh vấn đề.
Điều thú vị là ở cả Jiu-jitsu lẫn phân tích dữ liệu, khoảnh khắc quyết định thường diễn ra rất nhanh, nhưng phía sau nó là cả một quá trình âm thầm chuẩn bị. Một đòn khóa tam giác hoàn hảo có thể chỉ mất vài giây để hạ gục đối thủ, nhưng trước đó là sự tính toán tỉ mỉ về khoảng cách, chuyển động và cả những đòn tạo áp lực tâm lý. Công việc phân tích dữ liệu cũng vậy, người ngoài có thể chỉ nhìn thấy kết quả cuối cùng, nhưng đằng sau đó là hàng giờ thu thập từng mảnh dữ liệu, phân tích, liên tục thử nghiệm A/B testing để đưa ra chiến lược tối ưu nhất.
"Võ sĩ dữ liệu" trong kỷ nguyên AI
Chiến lược của FPT IS là Toàn - Quốc - Mật - Phẩm, trong đó Quốc gia và Sản phẩm là 2 trụ cột trọng điểm. Là một người làm phân tích sản phẩm, việc được trực tiếp tham gia vào các sản phẩm quy mô lớn, những dự án chuyển đổi số trọng điểm quốc gia với anh Phong là một đặc quyền. Nhất là trong thời đại trí tuệ nhân tạo đang thúc đẩy con người liên tục đổi mới tư duy, anh Phong chủ động cùng đội ngũ đưa AI để tăng tốc giải những bài toán dữ liệu phức tạp.
Từ năm 2024, khi tham gia cuộc thi Trạng, anh có cơ hội khám phá sâu hơn những tiềm năng của AI và nhanh chóng áp dụng vào những dự án của mình. Hiện tại, anh đang phối hợp với đội ngũ R&D AI của FPT IS triển khai công nghệ Text-to-SQL trên hệ thống Made by FPT Datalake. Công cụ này sẽ giúp các chuyên gia công nghệ như anh Phong hỏi dữ liệu bằng ngôn ngữ tự nhiên thay vì phải viết hàng trăm dòng mã lệnh phức tạp, từ đó tiết kiệm thời gian, quá trình tối ưu sản phẩm được rút ngắn và ra quyết định hiệu quả hơn rất nhiều.
Ở góc nhìn của một võ sĩ Jiu-jitsu, anh Lê Hồng Phong xem AI như một "công cụ tác chiến" hiệu quả của người làm dữ liệu. Trợ lý AI có thể hỗ trợ xử lý khối lượng dữ liệu khổng lồ, không chỉ xuất ra dữ liệu thô mà còn bóc tách vấn đề và đưa ra phân tích ngay lập tức. Nhưng cũng giống như trên thảm đấu, công cụ mạnh giống như các đòn đánh, chưa bao giờ là yếu tố quyết định tất cả. Điều quan trọng nhất vẫn là tư duy và bản lĩnh của người sử dụng nó.
Anh Phong tiếp cận AI bằng tinh thần Kaizen nổi tiếng của người Nhật - tinh thần cải tiến không ngừng. Kaizen không chỉ dạy anh cách kiên trì đối diện với những bài toán sản phẩm khổng lồ hay giữ được kỷ luật để không nản chí trước áp lực, mà còn rèn cho anh tư duy luôn sẵn sàng thay đổi và tối ưu để thích nghi với thế giới công nghệ đang thay đổi từng ngày. Với anh Phong, trí tuệ, sự kiên trì và tinh thần ham học hỏi chính là kim chỉ nam xuyên suốt trong cả võ thuật lẫn công việc.
3 mối duyên bắt đầu từ thảm đấu
15 năm gắn bó với Jiu-jitsu, anh Phong đã "bỏ túi" những thành tích đáng nể. Anh từng vô địch C88 Championship 2024 tại Hà Nội, là một trong những vận động viên Jiu-jitsu đầu tiên của Việt Nam thi đấu quốc tế từ năm 2015. Anh cũng là một trong những người tiên phong làm công tác trọng tài cho môn võ này. Năng lực chuyên môn của anh đã được Liên đoàn Quốc tế xác nhận với tấm bằng Trọng tài quốc tế hạng B tại SEA Games 31 tại Việt Nam. Anh Phong vinh dự là trọng tài người Việt duy nhất tham gia lên thảm tại kỳ đại hội này.
Nhưng với anh, điều đáng trân trọng hơn cả là những cuộc gặp gỡ với những nhân vật đặc biệt có chung đam mê. Jiu-jitsu là nơi một kỹ sư công nghệ, một vận động viên, một đầu bếp hay một học giả có thể gặp nhau trên thảm tập bằng sự tôn trọng và tinh thần học hỏi.
Một trong những cuộc gặp gỡ khiến anh nhớ nhất là với giáo sư sử học Michael G. Vann - tác giả cuốn sách nổi tiếng về lịch sử Hà Nội thời Pháp thuộc: The great Hanoi rat hunt (Cuộc săn chuột vĩ đại ở Hà Nội). Anh Phong thích thú khi một người dành cả đời nghiên cứu lịch sử Đông Dương lại có thể kết nối với mình thông qua một môn võ thuật. Trên thảm tập, họ không nói về học hàm hay nghề nghiệp. Họ nói về kỹ thuật, chiến thuật, sự kiên nhẫn và tinh thần võ đạo. Chính những cuộc trò chuyện ấy khiến anh nhận ra Jiu-jitsu không đơn thuần là thể thao đối kháng, mà còn là cầu nối đưa những con người thuộc các nền văn hóa, lĩnh vực và góc nhìn rất khác nhau đến gần nhau hơn.
Một mối duyên khác cũng xuất phát từ thảm tập đó là cách đây đúng 10 năm, anh Phong từng có buổi tập Jiu-jitsu cùng cố đầu bếp huyền thoại Anthony Bourdain trong chuyến thăm Hà Nội. Đó chính là chuyến đi nổi tiếng mà vị đầu bếp này đã cùng cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama ngồi ăn bún chả trên phố Lê Văn Hưu - khoảnh khắc sau này trở thành một biểu tượng văn hóa đại chúng khi nhắc về Việt Nam.
 |
| Anh Phong tại buổi tập cùng cố đầu bếp huyền thoại Anthony Bourdain |
Điều khiến anh Phong nhớ không chỉ vì được gặp một nhân vật nổi tiếng toàn cầu, mà bởi năng lượng Anthony Bourdain dành cho Jiu-jitsu. Giữa lịch trình dày đặc liên tục di chuyển, ghi hình và khám phá ẩm thực khắp thế giới, ông vẫn dành một buổi chiều để bước lên thảm tập. Không có khoảng cách của một ngôi sao truyền hình nổi tiếng, Anthony Bourdain khi ấy chỉ đơn giản là một võ sĩ hào hứng và tận hưởng cảm giác được luyện tập cùng mọi người.
Nhưng trong rất nhiều mối duyên mà Jiu-jitsu mang lại, đặc biệt nhất với anh Phong vẫn là hành trình sát cánh người đồng đội, người đồng nghiệp đặc biệt: anh Trần Tuấn Anh - hiện là Giám đốc Sản phẩm tại FPT IS. Đồng điệu về sở thích, họ không chỉ cùng tập luyện, cùng thi đấu mà còn lan tỏa, xây dựng cộng đồng Jiu-jitsu.
Điều khiến cả hai tâm huyết nhất chính là đưa Jiu-jitsu đến với trẻ em trường Hope tại Đà Nẵng. Với anh Tuấn Anh, những đứa trẻ ở Hope có hoàn cảnh cuộc sống thách thức hơn các bạn đồng trang lứa nên cần bộ môn giúp các em rèn sự tự tin, kỷ luật và tinh thần không bỏ cuộc. Theo anh Tuấn Anh, Jiu-jitsu không chỉ là võ thuật mà còn là cách để dạy một đứa trẻ biết đứng dậy sau khi bị quật ngã. Khi bắt đầu ý tưởng ấy, người anh nghĩ đến đầu tiên để đồng hành chính là anh Phong.
 |
| Anh Lê Hồng Phong (thứ hai, từ trái sang) và anh Trần Tuấn Anh (thứ ba, từ trái sang) đã có nhiều năm đồng hành, chia sẻ niềm đam mê võ thuật |
Nói về anh Phong, anh Tuấn Anh luôn nhắc đến người cộng sự của mình bằng sự trân trọng đặc biệt. Trong mắt anh, Lê Hồng Phong mang đúng tinh thần của một võ sĩ Jiu-jitsu: bền bỉ, lì lợm và không bỏ cuộc. Vì thế mà hành trình đưa Jiu-jitsu đến với Hope không chỉ là một hoạt động cộng đồng, mà trở thành hành trình mà cả hai đang cùng theo đuổi với rất nhiều tâm huyết.
Từ những buổi tập ban đầu còn đơn sơ, từ vài tấm thảm tập, những chiếc áo tập và sự hỗ trợ của cộng đồng huấn luyện viên tại Đà Nẵng, lớp học Jiu-jitsu dành cho các em Hope đã thành hình. Với cả hai anh, điều hạnh phúc nhất không chỉ là lan tỏa niềm đam mê võ thuật mà là nhìn thấy các em mạnh mẽ, trưởng thành hơn sau từng buổi tập. Họ cũng đang nuôi hy vọng trong khoảng 2 - 3 năm nữa, Hope hoàn toàn có thể có những cái tên được gọi lên tuyển quốc gia, mang màu cờ sắc áo Việt Nam tranh tài tại các giải đấu quốc tế.
Thi đấu ở nhiều giải đấu, lan tỏa đam mê với Jiu-jitsu đến các bạn trẻ, anh Phong vẫn luôn ấp ủ mong muốn xây dựng một cộng đồng Jiu-jitsu ngay tại FPT. Anh chia sẻ: "Dân văn phòng có đặc thù ngồi nhiều và liên tục phải xử lý khối lượng công việc lớn, Jiu-jitsu sẽ là lựa chọn hoàn hảo để rèn luyện thể chất, sức bền và xả bỏ hoàn toàn áp lực công việc".
 |
| Sân chơi Jiu-jitsu tại Hope ghi dấu ấn của anh Phong - anh Tuấn Anh. |
Vì thế, khi kể câu chuyện của mình, anh Phong không chỉ muốn nói về một môn võ hay những thành tích mà anh đã đạt được. Điều anh mong hơn cả là có thể lan tỏa tinh thần của một võ sĩ Jiu-jitsu không khuất phục trước khó khăn, luôn sẵn sàng đứng dậy và bước tiếp sau mỗi lần thất bại. Anh hy vọng một ngày không xa sẽ có thêm nhiều người nhà F cùng xuất hiện trên thảm tập, cùng luyện tập, cùng trải nghiệm một bộ môn võ thuật đầy chiến thuật nhưng cũng rất giàu tính kết nối này.
Giữa nhịp sống và làm việc chuyển động không ngừng, anh Phong vẫn đang dùng bản lĩnh của một võ sĩ để đi đường dài với nghề, dùng tư duy của người làm dữ liệu để chinh phục từng trận đấu. Trên thảm tập, những đòn khóa vẫn tiếp tục được siết chặt, những buổi tập cường độ cao vẫn lặng lẽ diễn ra cùng anh Phong hướng đến những hành trình mới, giải đấu trong tương lai.
Hà Nội bắt đầu vào hè nắng nóng. Trên thảm, anh Phong vẫn duy trì những buổi tập Jiu-jitsu cường độ cao sau những giờ làm việc căng thẳng. Anh nói hành trình này chính là sự chuẩn bị nghiêm túc cho Đại hội Thể dục Thể thao Toàn quốc sẽ diễn ra vào tháng 11 tới.
Như Ngọc
Ý kiến
()