Ngôi làng bị thời gian lãng quên
Bản Aky, xã Thượng Trạch, tỉnh Quảng Trị nằm biệt lập ở bản vành đai biên giới, ba không: không điện, không internet, không sóng điện thoại. Những đứa trẻ Aky cũng giống như cái cây lớn lên dưới tán rừng dày, quen với bóng râm. Chúng thu mình, ngại ngùng khi gặp người lạ.
 |
| Một gia đình người Ma Coong tại bản Aky, xã Thượng Trạch, Quảng Trị. Ảnh: Minh An |
"Đằng sau sự nhút nhát ấy là cuộc sống thiệt thòi", cô Nguyễn Thị Bích Ngân, giáo viên tại bản Aky nói. Sự thiệt thòi hiện rõ trong từng bữa ăn, nếp sống. Trong khi các bản khác có vài ba quán tạp hóa bán thực phẩm, cả bản Aky với 44 nóc nhà không có cửa hàng nào. Mỗi tháng có một chuyến ôtô chở nhu yếu phẩm vào bản. Những lúc đó, bữa cơm mới tươm tất hơn với chút cá mắm.
"Bây giờ có con đường bê tông đi lại thuận tiện hơn, nhưng điện lại không còn", thầy Nguyễn Quang Trung, 52 tuổi, giáo viên tại bản Aky cho hay. Vào đầu những năm 2010, Aky được một doanh nghiệp lắp giàn năng lượng mặt trời đủ chiếu sáng cho cả bản. Nhưng từ 2018, hệ thống ấy bị nổ, hư hỏng. Một thời gian sau, bản được đoàn từ thiện khác lắp đèn năng lượng mặt trời, song do hệ thống nhỏ nên thời gian chiếu sáng rất hạn chế.
 |
| Bản Aky, xã Thượng Trạch, tỉnh Quảng Trị, tháng 12/2024. Ảnh: Phan Dương |
"Vào ngày mưa, bóng đèn hầu như không phát sáng. Còn bình thường, đèn cũng chỉ đủ chiếu sáng khoảng 3 tiếng", thầy Trung kể.
Trong điều kiện thiếu sáng, cả thầy và trò đều phải thích nghi. Giờ tan học buổi sáng thường được lùi đến gần 11h30 để tận dụng ánh sáng ban trưa, trong khi buổi chiều phải kết thúc sớm hơn. Những ngày trời quá tối, thầy Trung hạn chế các bài tập đọc, viết; thay vào đó là vấn đáp. Những ngày âm u quá, tự học sinh biết mang theo đèn pin đội đầu để học.
Trưởng bản Đinh Tiếng cho biết Aky có 44 hộ với 150 nhân khẩu, trong đó có 20 học sinh cấp 2; 22 học sinh cấp 1. Đến cuối năm 2024, cả bản chưa có em nào học đến cấp 3.
 |
| Cô Nguyễn Thị Bích Ngân, giáo viên tại bản Aky, cùng học trò. Ảnh: Phan Dương |
Điểm trường Aky cũ có hai phòng học, phục vụ học sinh từ lớp 1 đến lớp 5. Bọn trẻ ngồi trong cùng một lớp học với nhau, nhưng lạ thay… không cùng nhìn về một phía. Trong lớp của cô Ngân, học sinh lớp 1, 2 và 3 học ghép. Hai chiếc bảng đen được đặt ở hai đầu phòng, nhóm này quay về một bảng thì nhóm kia phải xoay lưng. Cũng ở phòng bên cạnh, thầy Trung chia chiếc bảng thành hai nửa, dành cho lớp 4 và lớp 5.
Cô Ngân tâm sự, trước kỳ thi học kỳ, tối nào cô cũng cầm đèn pin đi từng nhà nhắc nhở học trò ôn bài. Với những em tiếp thu chậm, cô xin phép phụ huynh để các em đến trường học thêm vào buổi tối.
Ngôi trường mới thắp sáng tương lai
Sau những mong mỏi của nhiều thế hệ giáo viên và bà con Aky, sự xuất hiện của một ngôi trường mới khang trang thắp lên niềm hy vọng về những thay đổi chưa từng có ở mảnh đất “ba không”này. Đó là dự án xây mới điểm trường Aky do FPT thông qua Quỹ Hy vọng và các đối tác thực hiện. Ngôi trường mới được xây dựng cách điểm trường cũ khoảng 250 m, gồm 3 phòng học, 2 phòng công vụ, một nhà đa năng, nhà bếp, nhà vệ sinh và hệ thống cổng hàng rào, sân. Tổng trị giá dự án hơn 2,3 tỷ đồng, trong đó FPT tài trợ hơn 1 tỷ đồng.
 |
| Công trình tại điểm trường A Ky do Tập đoàn FPT thông qua Quỹ Hy vọng tài trợ xây dựng. Ảnh: Đắc Thành |
Phòng học mới được thiết kế theo tiêu chuẩn của Bộ Giáo dục và Đào tạo, có không gian và cửa sổ rộng, đón ánh sáng tự nhiên, đảm bảo điều kiện học an toàn và tiếp thu bài học tốt nhất. Những đứa trẻ không còn ngồi trong căn phòng thấp và tối, học ghép khối, học tạm.
Ba giáo viên của trường cũng có không gian sinh hoạt tốt hơn, thay vì phải ở trong phòng tạm làm bằng gỗ chật chội, xuống cấp, yên tâm hơn khi cắm bản.
 |
| Học sinh điểm trường A Ky trong giờ học ở phòng mới. Ảnh: Đắc Thành |
Thầy Nguyễn Quang Trung, cho biết cơ sở rộng rãi, không còn cảnh nóng nực. Trường có khuôn viên với sân rộng rãi, học sinh vui đùa giờ ra chơi. "Điểm trường đưa vào sử dụng, tạo động lực và động viên cho các em học sinh và giáo viên", thầy Trung nói.
Aky vẫn chưa có điện lưới và sẽ được thắp sáng trong tương lai gần. Cuộc sống người dân còn nhiều khó khăn. Nhưng như cô Ngân từng nói, để thay đổi cuộc sống ở Aky, có lẽ chỉ có ánh sáng của tri thức.
 |
| Quỹ Người FPT Vì cộng đồng mang theo đồ dùng học tập tặng các em học sinh. Ảnh: Đắc Thành |
Dù hàng thập kỷ thiếu nguồn điện, nhưng những nguồn ánh sáng của hy vọng không tắt. Giống như ánh đèn xe máy của cô Ngân những năm qua bền bỉ đi qua từng con dốc trong đêm, đến từng nhà học trò kèm cặp các con, từ chiếc đèn pin soi chữ trên đầu một đứa trẻ Ma Coong ham học.
Và giờ đây, ánh sáng đó tiếp tục được thắp lên trong ngôi trường mới ở cuối bản. Nhìn những gương mặt học sinh sáng lên trong tiếng cười ở ngôi trường mới, cô Ngân hiểu rằng sự thay đổi đã bắt đầu. Ánh mắt của trẻ em là phản chiếu niềm vui một cách thuần khiết nhất. Trong điều kiện học tập tốt hơn, đó có thể là nơi chứng kiến những học sinh Aky đầu tiên học đến cấp ba hay cao hơn, góp sức mình thay đổi quê hương.
Sơn Trà
Ý kiến
()