Giải bài toán của môn võ bằng công nghệ
Là giáo viên Tin học và Tổ trưởng Khoa học Tự nhiên tại FPT School Hậu Giang, thầy Lê Hữu Kỳ Quan vốn quen với những dòng lệnh, thuật toán và các dự án công nghệ. Thế nhưng, một bài toán rất đời thường trong giờ học Vovinam lại trở thành động lực để thầy bước sang một lĩnh vực hoàn toàn mới.
Trong một lần tình cờ quan sát giờ học Vovinam với hàng chục học sinh cùng luyện tập, giáo viên rất khó quan sát và chỉnh sửa kỹ thuật cho từng em cùng lúc. Trong khi đó, nhiều học sinh cũng không nhận ra mình đang thực hiện sai ở đâu để có thể tự điều chỉnh.
 |
| Thầy Lê Hữu Kỳ Quan, giáo viên Tin học và Tổ trưởng Khoa học Tự nhiên tại FPT School Hậu Giang. |
Từ thực tế ấy, thầy Quan đặt ra một câu hỏi: liệu AI có thể trở thành "người bạn đồng hành" giúp học sinh luyện tập hiệu quả hơn ngoài giờ học trên lớp?
Ý tưởng ban đầu xuất phát từ góc nhìn của một giáo viên công nghệ, nhưng nhanh chóng phát triển thành dự án liên môn với sự tham gia của nhiều cộng sự. Thầy Quan phụ trách nghiên cứu thuật toán và phát triển hệ thống AI; cô Nguyễn Thị Phương Mai - Trưởng phòng Đào tạo - định hướng triển khai trong nhà trường; cùng cố vấn chuyên môn thầy Từ Thanh Phong từ Liên đoàn Vovinam Việt Nam.
Hệ thống có tên là AI-PDP Sport, sử dụng công nghệ Computer Vision (Thị giác máy tính), MediaPipe Pose (nhận diện tư thế cơ thể) để nhận diện các điểm khớp, kết hợp thuật toán DTW Algorithm (So sánh chuỗi chuyển động) nhằm so sánh chuyển động của học sinh với động tác mẫu. Sau khi quay video bài tập và tải lên phần mềm, học sinh sẽ nhận được phản hồi trực quan về những lỗi kỹ thuật như góc tay chưa chuẩn, tư thế trụ chưa vững hay chuyển động chưa đồng đều.
Nhờ đó, việc luyện tập không còn giới hạn trong thời lượng của một tiết học. Các em có thể thực hành tại nhà, luyện tập nhiều lần theo tốc độ của riêng mình trước khi quay lại lớp học.
Những thay đổi bất ngờ
Ý tưởng phát triển hệ thống xuất phát từ một bài toán rất thực tế trong giảng dạy Vovinam. "Học sinh cần luyện tập rất nhiều, nhưng khi về nhà các em thường không biết mình thực hiện đúng hay sai. Tôi muốn xây dựng một công cụ để các em có thể tự luyện thêm, nhận phản hồi ngay và theo dõi sự tiến bộ của chính mình", thầy Quan chia sẻ.
 |
| Công cụ do thầy Quan phát triển đã được thí điểm tại 6 trường, cho nhiều kết quả tích cực. |
Theo thầy, công cụ AI này cũng phù hợp với định hướng chuyển đổi AI đang được triển khai trên toàn Tập đoàn FPT. Ở cấp độ Augmented trong khung CASAN, AI được xem là trợ lý hỗ trợ giáo viên và học sinh, giúp nâng cao hiệu quả dạy và học mà không thay thế vai trò của người thầy. "Đây là một ứng dụng AI thiết thực, phù hợp với thực tiễn giảng dạy và cũng là một bước đi đúng hướng trong lộ trình CASAN", thầy Quan nhấn mạnh.
Qua quá trình thử nghiệm tại 6 trường với sự tham gia của 15 giáo viên và gần 890 học sinh, điều khiến nhóm phát triển ấn tượng nhất không phải là những con số triển khai. Những thay đổi ấy được chính các giáo viên trực tiếp giảng dạy cảm nhận rõ nhất.
Là đồng tác giả của dự án với vai trò phụ trách chuyên môn Vovinam, đồng thời trực tiếp giảng dạy bộ môn tại FPT School Hậu Giang, cô Phạm Thị Uyển Nhi cho biết việc ứng dụng công cụ AI đã mang đến nhiều thay đổi tích cực trong các tiết học.
Theo cô, hệ thống giúp giáo viên theo dõi quá trình tiến bộ của từng học sinh thông qua dữ liệu được cập nhật theo từng tuần, từng tháng, thay vì chỉ đánh giá kết quả tại một thời điểm. Nhờ AI hỗ trợ nhận diện động tác và tổng hợp dữ liệu, giáo viên cũng giảm đáng kể thời gian chấm điểm, có thêm thời gian để quan sát, hướng dẫn và chỉnh sửa kỹ thuật trực tiếp cho học sinh.
 |
| Các bước mà hệ thống AI-PDP Sport đang xử lí. |
Bên cạnh đó, việc đánh giá dựa trên các tiêu chí thống nhất cũng góp phần tạo sự khách quan và công bằng hơn trong quá trình nhận xét, giúp học sinh hiểu rõ những điểm cần cải thiện để tiếp tục rèn luyện. "Điều khiến chúng tôi ấn tượng nhất là có những học sinh tự nguyện luyện tập đi luyện tập lại nhiều lần, chỉ để nhìn thấy đường biểu đồ tiến bộ của mình nhích lên sau mỗi lần thực hiện".
Dù xây dựng một hệ thống dựa trên AI, thầy Quan khẳng định công nghệ chỉ đóng vai trò hỗ trợ, không thể thay thế giáo viên hay trở thành thước đo toàn diện cho sự trưởng thành của học sinh.
Theo thầy, AI có thể xác định một động tác đúng hay sai, phân tích từng góc tay, góc chân với độ chính xác cao. Nhưng điều mà thuật toán không thể đo được là sự nỗ lực của một học sinh sau nhiều lần luyện tập, sự kiên trì khi liên tục sửa một lỗi nhỏ hay niềm vui khi nhận ra hôm nay mình đã làm tốt hơn hôm qua.
Đó cũng là lý do nhóm đặc biệt chú trọng đến yếu tố nhân văn trong quá trình phát triển hệ thống. Phần mềm được thiết kế hoạt động theo hình thức offline, không thu thập dữ liệu người dùng nhằm đảm bảo quyền riêng tư và tạo tâm lý thoải mái cho học sinh khi luyện tập.
Khi được luyện tập trong không gian riêng, không chịu áp lực từ ánh nhìn của người khác, nhiều học sinh trở nên tự tin hơn và sẵn sàng thử lại thêm nhiều lần. Với thầy Quan, đó mới là giá trị lớn nhất mà công nghệ mang lại cho giáo dục.
Sơn Trà
Ý kiến
()