Để công nghệ 'kể chuyện' cho trẻ khiếm thị
Theo khảo sát của nhóm sinh viên Trương Ngọc Phương Linh và Phạm Kim Ngân (Trường ĐH FPT), phần lớn sách và tài liệu dành cho trẻ em đang truyền tải thông tin dựa vào hình ảnh hoặc chữ viết. Tuy nhiên, hình thức này không phù hợp với cách tiếp nhận thông tin của trẻ em khiếm thị.
“Âm thanh lại là con đường tự nhiên và trực tiếp nhất để các em tiếp cận câu chuyện một cách độc lập”, đại diện nhóm nghiên cứu chia sẻ.
Từ thực tế đó, nhóm nghiên cứu đã lựa chọn một hướng tiếp cận khá mới: nghiên cứu khả năng sử dụng công nghệ AI Voice-over (công cụ chuyển văn bản thành giọng nói) để tạo nội dung kể chuyện bằng giọng nói dành cho trẻ khiếm thị.
 |
| Nhóm mang đến giải pháp ứng dụng AI đọc truyện cho trẻ khiếm thị. |
Nhóm không chỉ đặt câu hỏi AI có thể tạo ra giọng nói tự nhiên đến đâu mà còn tìm hiểu cách trẻ em khiếm thị và những cộng đồng liên quan nhìn nhận công nghệ này, cũng như ý định sử dụng AI Voice-over trong việc giúp trẻ em khiếm thị tiếp cận sách, truyện. Nhóm đặc biệt lựa chọn truyện dân gian để nghiên cứu bởi cho rằng đây là vốn kho tàng văn hoá, tri thức quý của Việt Nam, cần được lan tỏa trong cộng đồng.
AI không thể thay thế con người
Trong nghiên cứu, nhóm lựa chọn những chất giọng phù hợp với từng nhân vật trong câu truyện dân gian, đồng thời sử dụng câu lệnh để điều chỉnh sắc thái, cảm xúc.
Tuy nhiên, quá trình thử nghiệm cũng cho thấy AI có hạn chế về cách ngắt nghỉ, phát âm so với giọng đọc tự nhiên. Với trẻ khiếm thị, những hạn chế này đáng lưu ý bởi âm thanh gần như là kênh tiếp nhận chính, ảnh hưởng đến cách hiểu, đánh giá thông tin, phát triển cảm xúc của các em.
Theo nhóm, một giọng kể phù hợp với trẻ em cần có tốc độ, cách ngắt nghỉ, phát âm rõ ràng và đặc biệt là khả năng thay đổi cảm xúc theo diễn biến câu chuyện, tính cách nhân vật và tâm lý tiếp nhận của đối tượng người nghe. Quan trọng hơn, giọng kể và nội dung câu chuyện được kể do AI tạo ra vẫn cần được phụ huynh, giáo viên hoặc người có chuyên môn kiểm duyệt trước khi đến với trẻ.
“Nhóm không cho rằng AI có thể thay thế hoàn toàn giọng đọc con người. Điều nhóm muốn tìm hiểu là liệu một giải pháp ứng dụng AI như vậy có thực sự tạo được sự tin tưởng và được người dùng chấp nhận hay không, đồng thời tạo tiền đề cho những sản phẩm sách nói ứng dụng AI trong tương lai dành riêng cho người khiếm thị”, nhóm cho biết.
Tiếp cận công bằng trong giáo dục
Đề tài nghiên cứu có thể mở ra hướng mới trong việc tạo cơ hội cho trẻ khiếm thị tiếp cận các ấn phẩm in mà không phụ thuộc vào người khác. Theo nhóm nghiên cứu, hướng tiếp cận này cũng gắn với các Mục tiêu Phát triển Bền vững của Liên Hợp Quốc.
Khi được sử dụng đúng cách, nhóm tin rằng công nghệ có thể trở thành cầu nối giúp thu hẹp khoảng cách tiếp cận giáo dục giữa trẻ khiếm thị với các bạn cùng trang lứa, tạo cơ hội công bằng trong học tập, phát triển kiến thức, kỹ năng, cảm xúc cho tất cả trẻ em.
Trường Thịnh
Ý kiến
()