Năm 2022, khi dùng AI hỗ trợ viết báo cáo cho một dự án chuyển đổi số có khối lượng nghiên cứu lớn, Hà Quang Thái ban đầu chỉ kỳ vọng một điều khá đơn giản: làm nhanh hơn.
Nhưng càng sử dụng, anh càng nhận ra AI không chỉ giúp hoàn thành công việc. Nó có thể đọc lại nội dung, chỉ ra những điểm chưa chặt chẽ, sắp xếp lại tư duy, gợi mở những hướng nghiên cứu mới. “Có lúc AI trực tiếp làm việc, lúc lại giống một người đồng nghiệp ngồi bên để review, phản biện hay cùng phát triển ý tưởng”, anh nhớ lại.
Có lẽ cũng từ khoảnh khắc ấy, một phản xạ nghề nghiệp mới hình thành ở người làm tư vấn FPT Digital: trước mỗi bài toán, thay vì chỉ hỏi “mình sẽ làm thế nào?”, anh bắt đầu hỏi thêm “AI có thể tham gia vào đâu?”.
Từ dùng AI đến nghĩ theo cách AI-First
Với Thái, bước chuyển quan trọng không nằm ở việc học thêm bao nhiêu công cụ hay biết thêm bao nhiêu mô hình mới. AI phát triển quá nhanh để một người có thể cố gắng “biết hết”. Điều quan trọng hơn là hình thành khả năng học, thử nghiệm và đánh giá thật nhanh công nghệ mới có thể tạo ra giá trị gì.
 |
| Anh Thái trong buổi làm việc cùng khách hàng. |
Năm 2025, khi AI liên tục xuất hiện những năng lực mới, cách làm việc của anh cũng thay đổi theo. Một bài toán trước đây có thể bắt đầu bằng việc tự tìm kiếm thông tin, tự tổng hợp, phân tích rồi mới xây dựng đầu ra. Nay AI có thể cùng lúc hỗ trợ nghiên cứu, tổng hợp, phản biện, lên ý tưởng, thậm chí coding. Nhờ đó, Thái có thể dành nhiều thời gian hơn cho những phần khó thay thế: định hướng, ra quyết định và hiểu sâu bài toán của khách hàng.Anh không xem đó là cuộc chạy đua để theo kịp mọi công nghệ. “Nếu gọi đó là một áp lực, thì với tôi nó giống một áp lực tích cực hơn: cơ hội đang xuất hiện rất nhanh, và mình cần liên tục học, thử và hành động đủ nhanh để biến cơ hội đó thành giá trị thực tế”, Thái bày tỏ.
| AI-First là chiến lược trọng tâm của Tập đoàn FPT nhằm tích hợp Trí tuệ nhân tạo (AI) vào trung tâm mọi quy trình vận hành, sản phẩm, dịch vụ và tư duy làm việc. |
Cũng bởi vậy, với Thái, AI-First không phải là cố gắng đưa AI vào mọi công việc. Đó là một phản xạ mới: trước mỗi bài toán, chủ động nhìn xem AI có thể giúp mình làm tốt hơn ở đâu. Tư duy ấy được anh mang vào những chương trình đào tạo AI-First cho các công ty thành viên FPT và gần 20 doanh nghiệp lớn. Điều anh muốn thay đổi không chỉ là kiến thức về AI, mà là cách mọi người nhìn nhận và sử dụng công nghệ này.
Anh thường nhận ra sự thay đổi rõ nhất không phải sau một màn demo ấn tượng, mà khi câu hỏi của người tham dự bắt đầu chuyển từ “AI làm được gì?” sang “công việc của tôi có thể dùng AI ở bước nào?”. Có người thậm chí mang chính bài toán đang gặp trong công việc ra thử ngay tại buổi đào tạo.
Với Thái, đó mới là lúc AI thực sự bước ra khỏi màn hình trình diễn để đi vào công việc.
“Người phiên dịch” giữa hai thế giới
Làm tư vấn AI đưa Thái đứng giữa nhiều thế giới cùng lúc. Một bên là lãnh đạo với mục tiêu doanh thu, chi phí, năng suất; một bên là kỹ sư với dữ liệu, mô hình, kiến trúc; phía còn lại là người dùng với những câu hỏi rất đời thường: công việc có dễ hơn không, quy trình thay đổi thế nào, giải pháp có thực sự dùng được không?
 |
| Là người làm việc hàng ngày với AI, anh Thái luôn nhìn vào một đích đến thực tế: AI phải tạo ra kết quả. |
Qua nhiều dự án, anh dần tìm thấy vai trò của mình ở chính khoảng giao giữa những thế giới ấy: một “người phiên dịch”. Với anh, “phiên dịch” không đơn giản là giải thích thuật ngữ cho nhau hiểu. Quan trọng hơn là giúp tất cả cùng nhìn vào một kết quả chung: “công nghệ đang giải quyết vấn đề kinh doanh nào và kết quả cuối cùng có thực sự dùng được hay không”.
Quan điểm ấy càng rõ sau hơn 25 dự án AI anh điều phối tại FPT Digital. Có những bài toán tưởng như chỉ cần một mô hình AI, nhưng đi sâu mới thấy nút thắt nằm ở dữ liệu, quy trình hoặc chính cách tổ chức công việc.
Với bài toán hỗ trợ ra quyết định trong một số ngành hàng, chẳng hạn, dữ liệu khách hàng và lịch sử giao dịch phân tán khiến AI khó tạo ra giá trị nếu chỉ tập trung vào mô hình. Khi ấy, câu chuyện phải quay về xây dựng nền tảng dữ liệu, chuẩn hóa thông tin và đưa logic nghiệp vụ vào hệ thống.
“AI có làm được không?” vì thế không còn là câu hỏi duy nhất. Quan trọng hơn là doanh nghiệp sẽ tổ chức lại công việc như thế nào khi AI đã làm được.
Để AI không dừng ở một màn thử nghiệm
Trong những sản phẩm làm với khách hàng ngành Cảng, Thái luôn nhìn vào một đích đến rất thực tế: AI phải tạo ra kết quả.
Ở một dự án hỗ trợ đấu thầu, AI giúp sàng lọc và ưu tiên những gói thầu có tiềm năng, hỗ trợ xây dựng một phần hồ sơ và rà soát những điểm có nguy cơ bị bỏ sót. Giá trị không chỉ nằm ở việc làm nhanh hơn, mà ở chỗ các chuyên gia có thể dành thời gian cho những phần đòi hỏi năng lực chuyên môn cao.
 |
Hay trong một dự án hỗ trợ phòng mua sắm đánh giá nhà cung cấp, ban đầu người dùng khá hoài nghi vì đây là công việc cần nhiều kinh nghiệm. Nhưng khi thử nghiệm cho thấy AI có thể giảm đáng kể thời gian đọc, tổng hợp và đánh giá thông tin, chính những người từng hoài nghi lại trở thành người góp ý tích cực nhất. Họ đưa thêm các tiêu chí, quy tắc và kinh nghiệm nghiệp vụ để hoàn thiện AI Agent.
Với Thái, đó là một trong những tín hiệu đẹp nhất của một dự án AI: người dùng không còn chỉ sử dụng sản phẩm, mà bắt đầu cùng xây dựng nó. Bởi vậy, Thái thường bắt đầu câu chuyện với một doanh nghiệp không phải bằng câu hỏi “anh muốn dùng AI gì?”, mà là “đâu là vấn đề anh đang đau đầu nhất?”. Có thể đó là chi phí cao, quy trình chậm, khó ra quyết định, chất lượng chưa ổn định hay bỏ lỡ cơ hội kinh doanh. Sau khi hiểu đúng nỗi đau, AI mới được đặt vào đúng “điểm rơi”.
Sau một năm làm việc với AI ở cường độ cao, điều thay đổi nhiều nhất ở Thái không phải là anh biết thêm bao nhiêu công nghệ, mà là “ngưỡng công việc mình có thể xử lý đã rộng hơn”. Anh có thể tiếp cận nhiều luồng thông tin cùng lúc, nhanh chóng có được bức tranh ban đầu của một vấn đề và dành phần lớn thời gian cho những câu hỏi cần chiều sâu.
Và càng đi sâu, anh càng tin rằng lợi thế của một sản phẩm AI không nhất thiết nằm ở việc sở hữu model lớn nhất. Lợi thế có thể đến từ việc hiểu bài toán sâu hơn, biết cách thiết kế giải pháp tốt hơn và đưa công nghệ vào đúng chỗ.
Đó cũng là kỳ vọng của Thái với những sản phẩm AI “made by FPT”: không chỉ làm chủ công nghệ, mà đóng gói được kinh nghiệm thực chiến với nhiều ngành, nhiều doanh nghiệp thành những giải pháp có khả năng cạnh tranh quốc tế.
Bước sang 2026, đích đến anh nhìn tới cũng rộng hơn một dự án hay một sản phẩm. Đó là bài toán chuyển đổi doanh nghiệp để AI trở thành một năng lực chiến lược, từ những ứng dụng rời rạc tiến tới mô hình vận hành AI-Native.
Hà Minh
Ý kiến
()