Từ người chuyển lời đến người tìm lời giải
Yêu cầu của khách hàng hôm ấy chỉ là chỉnh sửa một màn hình khá nhỏ. Là phiên dịch trong đội dự án, Bùi Thị Hồng Hạnh dịch nội dung rồi chuyển lại cho đồng đội như thường lệ. Nhưng khi mọi người hỏi vì sao khách muốn thay đổi như vậy, phần nào của hệ thống sẽ bị ảnh hưởng, cô không trả lời được.
“Tôi khá lúng túng”, Hạnh nhớ lại. Vì chưa hiểu nghiệp vụ và chưa tìm hiểu hệ thống đủ sâu, cô chỉ có thể truyền đạt yêu cầu, còn các thành viên trong đội phải tự lần lại thông tin để phân tích. Một việc tưởng nhỏ khiến Hạnh nhìn khác đi về vai trò của mình, nếu hiểu cả bài toán phía sau lời nói của khách hàng, cô có thể giúp đội dự án nhiều hơn.
 |
| Bùi Thị Hồng Hạnh (GLS.KR - Phần mềm FPT). |
Hạnh tốt nghiệp ngành Ngôn ngữ Hàn tại Đại học Ngoại ngữ, Đại học Đà Nẵng. Chính niềm yêu thích công nghệ thông tin đã đưa cô đến Phần mềm FPT, dù xuất phát điểm không thuộc ngành IT.
Nhưng công việc tại Phần mềm FPT mở ra cho Hạnh nhiều hơn một vị trí phù hợp với tấm bằng Ngôn ngữ Hàn. Khi làm cầu nối giữa khách hàng Hàn Quốc và đội dự án tại Việt Nam, cô được tiếp xúc với công nghệ, với những bài toán của khách hàng và cách cả đội tìm lời giải. Càng làm, Hạnh càng muốn hiểu sâu hơn thay vì chỉ dừng ở việc truyền đạt thông tin. Nhìn các anh chị phân tích nghiệp vụ biết tiếng Hàn đi trước, cô nhận ra mình có thể tiếp tục dùng thế mạnh ngôn ngữ, đồng thời học thêm để đảm nhận một vai trò mới.
Con đường chuyển sang BA nhen nhóm từ đó. Song, không hề bằng phẳng như Hạnh nghĩ. BA đòi hỏi cô học thêm cả nghiệp vụ lẫn kỹ thuật. Hạnh phải tìm tòi từ kiến thức về phần mềm, phần cứng, tiếp tục với các khóa lập trình cơ bản, tìm hiểu lĩnh vực của dự án và tham gia những khóa học do công ty tổ chức.
Những buổi đầu ấy là muôn vàn gian khó. Có nhiều điều chưa biết, nhưng cô nàng chưa từng nghĩ mình không phù hợp.
Học cùng “người thầy ảo” - AI
Khi học BABOK (bộ tài liệu về phân tích nghiệp vụ), Hạnh gặp một thử thách khác: nhiều khái niệm hàn lâm, đọc xong vẫn khó hình dung chúng diễn ra thế nào trong dự án. Cô tìm đến AI như một “người thầy ảo” để hỏi những điều chưa hiểu, rồi đưa chính tình huống mình từng gặp vào trao đổi.
Chẳng hạn, ban đầu Hạnh hiểu phần “Elicitation and Collaboration” đơn giản là thu thập và phân tích yêu cầu. Học sâu hơn, cô nhận ra đó còn phải là chuẩn bị cho buổi trao đổi, chọn cách khai thác thông tin, xác nhận điều mình đã hiểu và làm việc với những người liên quan. Với mỗi khái niệm trừu tượng, Hạnh hỏi AI: nếu đặt vào một dự án thực tế, việc ấy sẽ diễn ra thế nào? Câu trả lời trở thành điểm khởi đầu để cô tự phân tích lại công việc của mình.
 |
| Hồng Hạnh chia sẻ những kinh nghiệm trong hành trình "đổi nghề", chinh phục các chứng chỉ. |
AI cũng đi vào công việc hằng ngày của Hạnh. Kết hợp với kiến thức nghiệp vụ, cô trao đổi cùng lập trình viên để tìm giải pháp cho yêu cầu của khách hàng.
Sau khi chuyển sang BA, thử thách lớn nhất với Hạnh là trực tiếp trao đổi với khách hàng Hàn Quốc. Nếu trước kia cô tập trung truyền đạt chính xác lời khách nói, giờ cô phải chủ động hỏi lại khi yêu cầu chưa rõ, đồng thời nghĩ cách giải thích cho đội phát triển. Có những lúc khách nói nhanh, Hạnh vừa phải theo kịp câu chuyện, vừa suy nghĩ về nghiệp vụ và những điểm cần xác nhận.
Kinh nghiệm làm Comtor giúp cô nhận ra khi nào khách hàng đang nêu một ý tưởng ban đầu, khi nào đó là yêu cầu cần được làm rõ. Lợi thế ngôn ngữ mà Hạnh từng có vì thế tiếp tục theo cô trong vai trò mới, lần này gắn với khả năng phân tích và đặt câu hỏi.
Tháng 6/2026, Hạnh chinh phục chứng chỉ CBAP, một chứng chỉ nghiệp vụ quan tọng, trở thành thành viên thứ hai của Trung tâm phần mềm GLS (thuộc FPT Software) đạt chứng chỉ này. Tại thời điểm đó, toàn nhà Phần mềm có khoảng 90 người sở hữu CBAP.
 |
| Hồng Hạnh với những giải thưởng trong vai trò mới. |
Dự án đầu tiên sau khi Hạnh chuyển vai trò giành giải Dự án xuất sắc của năm (Project of the Year 2025) ở cấp đơn vị, nhận điểm đánh giá 100 từ khách hàng; đội BA cũng được khách hàng đánh giá cao. Cá nhân cô đạt danh hiệu Nhân viên xuất sắc của tháng; và cùng đồng đội nhận thêm những ghi nhận trong năm 2026. Trong số đó, chính điểm đánh giá 100 của dự án đầu tay khiến Hạnh cảm nhận rõ nhất mình phần nào đã trưởng thành.
“Ban đầu em chỉ nghĩ phải làm tròn vai trò, cố gắng không gây quá nhiều lỗi”, Hạnh kể. Được khách hàng công nhận rằng mình đã làm tốt, thậm chí tốt hơn điều bản thân kỳ vọng, là một thành quả lớn với cô. Niềm vui ấy đi cùng nhận thức rằng mình vẫn cần học thêm.
Khi nhìn lại hành trình, Hạnh nhớ cả yêu cầu chỉnh sửa màn hình từng khiến mình không thể trả lời đồng đội. Từ lần lúng túng ấy, cô đã học cách đi xa hơn việc truyền đạt lời khách hàng, cùng một quyết tâm thay đổi hoàn toàn bản thân.
“Nếu lúc đó em nghĩ rằng phải biết đủ về IT, đủ về nghiệp vụ rồi mới được làm BA thì có lẽ em đã không bắt đầu”, Hạnh chia sẻ. Với những người cũng muốn thử một vai trò mới, cô nhắn nhủ: hãy bắt đầu từ điều mình đã có. “Đừng chờ đến khi cảm thấy mình đã sẵn sàng 100% mới bắt đầu, vì có lẽ sẽ không có thời điểm như vậy”.
Ngọc Huy
Ý kiến
()