Ngày 14/10, tại Hà Nội, Hội thảo "Kết nối thông minh - Kiến tạo hệ sinh thái số" diễn ra trong khuôn khổ Ngày Thanh toán số Việt Nam 2026, do Báo Tiền Phong và Công ty Cổ phần Thanh toán Quốc gia Việt Nam (NAPAS) đồng tổ chức, dưới sự chỉ đạo về nội dung của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Hội thảo tập trung thảo luận xu hướng kết nối thanh toán số, phát triển hệ sinh thái giao dịch xuyên biên giới và yêu cầu bảo đảm an toàn trong bối cảnh kinh tế số phát triển mạnh mẽ.
 |
| Các đại biểu tham dự phiên thảo luận tại Hội thảo "Kết nối thông minh - Kiến tạo hệ sinh thái số". |
Tham gia phiên thảo luận "Kết nối không biên giới - Bảo vệ không khoảng cách", anh Nguyễn Xuân Việt đã chia sẻ những rủi ro an ninh thanh toán trong kỷ nguyên AI, đồng thời đề xuất các giải pháp bảo vệ từ người dùng, doanh nghiệp đến các tổ chức tài chính, ngân hàng.
Theo anh Việt, AI đang làm thay đổi đáng kể phương thức tấn công trong lĩnh vực thanh toán số. Công nghệ này vừa giúp tự động hóa quy trình, nâng cao hiệu quả vận hành, vừa có thể bị lợi dụng để tạo ra các hình thức giả mạo tinh vi, vượt qua những lớp kiểm soát và thao túng người dùng.
Nếu trước đây, các cuộc tấn công thường tập trung khai thác lỗ hổng kỹ thuật của hệ thống, hiện nay, kẻ gian ngày càng nhắm trực tiếp vào con người. Với sự hỗ trợ của AI và công nghệ deepfake, đối tượng lừa đảo có thể giả danh cơ quan chức năng, tổ chức tài chính hoặc người quen, tạo ra những tình huống có độ tin cậy cao, gây áp lực tâm lý khiến nạn nhân tự xác thực giao dịch và chuyển tiền.
Rủi ro càng phức tạp khi thanh toán xuyên biên giới phát triển. Việt Nam đã kết nối thanh toán QR song phương với sáu quốc gia, trong khi lượng giao dịch tăng nhiều lần chỉ sau một năm. Anh Việt cho biết điều này không chỉ làm gia tăng quy mô rủi ro mà còn thay đổi bản chất của các cuộc tấn công.
"AI xóa rào cản ngôn ngữ, tìm ra điểm yếu xác thực và rút ngắn thời gian tẩu tán tiền từ giờ xuống phút. Kẻ gian hành động không biên giới, trong khi phòng chống của chúng ta vẫn kẹt lại ở biên giới. Khoảng cách đó chính là điều cần xóa bỏ", anh Việt nhận định.
Từ thực tế này, đại diện FPT cho rằng bảo vệ thanh toán số không thể chỉ dựa vào một công nghệ hay một tổ chức riêng lẻ. Các lớp phòng vệ cần được triển khai đồng bộ, kết hợp nâng cao nhận thức người dùng, bảo vệ dữ liệu doanh nghiệp, tăng cường năng lực xác thực và giám sát của ngân hàng, đồng thời mở rộng kết nối giữa các thành phần trong hệ sinh thái.
 |
| Anh Nguyễn Xuân Việt, Giám đốc Khối Dịch vụ công nghệ mới, FPT IS, Tập đoàn FPT, chia sẻ tại hội nghị. |
Với người dùng, anh Việt khuyến nghị áp dụng nguyên tắc "3 Không": không cài đặt ứng dụng ngoài các kho ứng dụng chính thức; không chuyển tiền khi bị thúc giục hoặc gây áp lực tâm lý; không bỏ qua cảnh báo của ngân hàng về tài khoản nhận tiền có dấu hiệu nghi ngờ gian lận.
Các hệ thống kỹ thuật khó có thể ngăn chặn hoàn toàn nếu người dùng bỏ qua những dấu hiệu cảnh báo, xác thực trước khi chuyển tiền. Vì vậy, việc chủ động dừng lại để kiểm tra thông tin, xác minh người nhận và đánh giá lại yêu cầu chuyển tiền có ý nghĩa quan trọng trong việc hạn chế thiệt hại. Người dùng cần đặc biệt cảnh giác trước những yêu cầu chuyển tiền khẩn cấp, lời đề nghị cài đặt ứng dụng lạ hoặc cấp quyền điều khiển thiết bị cho người khác.
Đối với doanh nghiệp, bên cạnh đầu tư các giải pháp chống tấn công mạng, phishing và deepfake, trách nhiệm bảo vệ dữ liệu cá nhân cần được đảm bảo. Dữ liệu bị lộ lọt có thể trở thành nguồn thông tin để tội phạm xây dựng các kịch bản lừa đảo có chủ đích, giả danh đối tác hoặc người có thẩm quyền, khiến nạn nhân khó phân biệt thật - giả hơn. Do đó, doanh nghiệp cần kiểm soát chặt chẽ việc truy cập và sử dụng dữ liệu, bảo vệ các hệ thống kết nối, đồng thời xác minh độc lập những thay đổi liên quan đến thông tin tài khoản thụ hưởng và các yêu cầu giao dịch quan trọng.
Đối với ngân hàng và hệ thống tài chính, đại diện FPT đề xuất tăng cường năng lực phòng vệ theo hướng chủ động, kết hợp nhiều lớp công nghệ. Cụ thể, các tổ chức cần áp dụng mô hình Zero Trust với điểm khởi đầu thực tế là quản lý định danh và truy cập khách hàng (CIAM), ràng buộc tài khoản với thiết bị đã đăng ký, hướng tới xác thực không mật khẩu theo chuẩn FIDO2 và ký giao dịch ngay sau khi xác thực để ngăn việc thay đổi nội dung lệnh.
Bên cạnh đó, các ngân hàng cần bổ sung năng lực chống deepfake, vượt qua tiêu chuẩn chống giả mạo trình diện (PAD) ISO 30107-3 Level 2 bằng cách trang bị thêm khả năng chống tấn công tiêm luồng (IAD) cùng cơ chế chứng thực thiết bị ở phía máy chủ.
Cuối cùng, anh Việt khuyến nghị tích hợp hoạt động giám sát an ninh mạng và giám sát gian lận theo mô hình Fraud SOC nhằm kết nối dữ liệu và thống nhất quy trình xử lý, giúp ngân hàng phát hiện sớm các nguy cơ từ tên miền giả mạo, mã độc hoặc rò rỉ dữ liệu trước khi dẫn đến giao dịch gian lận.
Ở cấp độ hệ sinh thái, đại diện FPT đề xuất mở rộng cảnh báo SIMO tới 100% khách hàng ngay tại bước chuyển tiền, triển khai xác nhận tên người thụ hưởng và từng bước phát triển SIMO thành hạ tầng dùng chung, có khả năng liên thông với các hệ thống tương tự của đối tác thanh toán nước ngoài.
Việc kết nối cần được thực hiện trên nguyên tắc chỉ chia sẻ mã băm tài khoản và cờ rủi ro, không chia sẻ dữ liệu cá nhân, nhằm tăng cường khả năng nhận diện nguy cơ nhưng vẫn bảo đảm quyền riêng tư của người dùng.
Kết thúc phần chia sẻ, anh Việt nhấn mạnh: "Không một ngân hàng, một doanh nghiệp hay một quốc gia nào có thể tự mình chống gian lận trong thời đại AI. AI thắng từng bên lẻ, nhưng thua mạng lưới. An ninh thanh toán số phải được nhìn nhận như một hạ tầng dùng chung của cả hệ sinh thái".
| Với 30 năm kinh nghiệm đồng hành cùng ngành Tài chính - Ngân hàng trong quá trình chuyển đổi số, FPT định hướng phát triển các giải pháp bảo mật theo kiến trúc nhiều lớp, kết hợp bảo vệ định danh, ứng dụng, dữ liệu và hạ tầng với năng lực giám sát, phân tích hành vi và phát hiện gian lận. Cách tiếp cận này hướng tới đưa các tín hiệu rủi ro vào quá trình xử lý giao dịch, giúp tổ chức tài chính chủ động nhận diện nguy cơ thay vì chỉ phản ứng sau khi sự cố xảy ra. FPT xác định an ninh mạng là một trong năm hướng công nghệ mũi nhọn chiến lược năm 2026. Thông qua đầu tư vào Cyber Security, phát triển hệ sinh thái giải pháp bảo mật Made by FPT và phát huy năng lực làm chủ công nghệ lõi, FPT tiếp tục đồng hành cùng Chính phủ và doanh nghiệp xây dựng hạ tầng số an toàn, bảo vệ dữ liệu và củng cố niềm tin trong kỷ nguyên AI. |
Như Ngọc
Ý kiến
()