Những đứa trẻ rời bản để đi tìm con chữ
Tiểu khu 181, xã Đam Rông 2, tỉnh Lâm Đồng hiện có hơn 160 hộ dân với khoảng 800 nhân khẩu, 100% là người đồng bào Mông. Theo ông Thào Văn Phừ, Trưởng tiểu khu, nơi đây cách trung tâm xã khoảng 15 km đường rừng và được người dân gọi là khu vực “3 không”.
Thiếu điểm trường tại chỗ đồng nghĩa với việc hơn 200 học sinh từ bậc mầm non đến tiểu học phải rời bản, xuống khu vực trung tâm xã thuê trọ để được đi học. Với những gia đình sống chủ yếu bằng nông nghiệp, hành trình theo đuổi con chữ của các em vì thế đi kèm không ít áp lực về kinh tế và nỗi lo an toàn.
“Nhiều phụ huynh lo lắng về sự an toàn khi con cái ở một mình, một số gia đình cho con nghỉ học vì không đủ điều kiện kinh tế để ở trọ”, ông Phừ cho biết.
 |
| Xóm trọ của những đứa trẻ người Mông ở thôn Liêng Hung, xã Đam Rông 2, tỉnh Lâm Đồng. (Ảnh chụp ngày 30/12/2025) |
Mỗi chiều tan học, khi sương mù bắt đầu tràn xuống thung lũng, Giàng Thị Nú, 13 tuổi, lại đến cổng trường đón các em về khu trọ. Căn phòng rộng khoảng 10 m² là nơi năm chị em cùng sinh sống. Bên trong chỉ có vài chiếc cặp sách, quần áo treo trên vách và một chiếc bếp ga mini cũ dùng để nấu những bữa cơm đơn giản.
Từ khi lên cấp 2, Nú được mẹ thuê phòng riêng và giao chăm sóc bốn em nhỏ. Sau giờ học, cô bé 13 tuổi thay mẹ lo cơm nước, giặt giũ rồi nhắc các em học bài. “Mùa này gió thổi qua khe vách rất buốt, đêm đến mấy chị em phải nằm sát vào nhau”, Nú nói.
Để duy trì việc học cho năm người con, vợ chồng chị Ma Thị Chư, mẹ của Nú, thường xuyên mang thực phẩm từ nhà xuống khu trọ, chủ yếu là trứng cùng các loại củ quả có thể bảo quản lâu. Một số gia đình khác còn dạy con tự trồng rau, nuôi gà quanh khu trọ để cải thiện bữa ăn trong những tháng xa nhà.
Gia đình chị Chư có thu nhập từ làm nông khoảng 60-70 triệu đồng mỗi năm. Dù vậy, vợ chồng chị vẫn dành cố gom góp mỗi tháng để đủ trả tiền thuê trọ cho các con, chưa kể chi phí ăn uống, với mong muốn con được học hành và sớm thoát khỏi cảnh nghèo đã đeo bám nhiều thế hệ.
Những tháng mùa mưa, con đường xuyên rừng trở nên lầy lội, việc đi lại càng khó khăn. Có thời điểm, vài tháng các em mới có thể trở về nhà một lần.
Câu chuyện của gia đình Nú cũng là hoàn cảnh chung của nhiều hộ dân tại tiểu khu 181. Anh Giàng Xia Mua có bốn người con đang thuê trọ để đi học, trong đó đứa nhỏ nhất mới 4 tuổi. Xa cha mẹ từ sớm, em chủ yếu dựa vào sự chăm sóc của các anh chị lớn.
“Đứa nhỏ phải tự lớn nhanh vì xa nhà sớm. Chúng tự ăn uống, tự bảo ban nhau ở khu trọ”, anh Mua nói.
Với người cha 43 tuổi, mong ước lớn nhất là bản làng có một ngôi trường để những đứa trẻ không còn phải rời gia đình từ khi còn quá nhỏ, đồng thời cha mẹ bớt đi gánh nặng chi phí trong hành trình cho con theo học con chữ.
Hơn 2,2 tỷ đồng đưa lớp học về gần bản làng
Theo cô Hải Yến, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Liêng Srônh, trường hiện có gần 1.000 học sinh. Riêng tiểu khu 181 có 134 em phải thuê trọ để theo học.
Trước hoàn cảnh của các em, nhà trường lập danh sách theo dõi, giáo viên thường xuyên đến khu trọ hỏi thăm và nắm bắt tình hình. Sự quan tâm ấy phần nào giúp những học sinh nhỏ tuổi vơi bớt khó khăn khi phải sống xa cha mẹ. “Thỉnh thoảng có đồ ăn ngon, các cô cũng chia nhau mang tới phân phát cho học trò vì thương các em còn quá nhỏ đã phải sống xa nhà”, cô Yến cho biết.
 |
| Anh Giàng Xia Mua (áo trắng), 43 tuổi, tiểu khu 181 cùng vợ đến thăm con tại khu trọ ở thôn Liêng Hung, xã Đam Rông 2. (Ảnh chụp ngày 30/12/2025) |
Việc chưa thể xây dựng điểm trường tại tiểu khu 181 xuất phát phần lớn từ điều kiện địa hình và chi phí. Theo ông Trương Văn Sáng, Chủ tịch UBND xã Đam Rông 2, địa hình chia cắt, dân cư thưa thớt khiến quá trình đầu tư hạ tầng tại địa phương gặp nhiều trở ngại, giao thông đặc biệt khó khăn.
Trước những khó khăn mà các em đang gặp phải, Tập đoàn FPT thông qua Quỹ Hy vọng đã dành hơn 2,2 tỷ đồng xây dựng điểm trường Tiểu học 181. Công trình gồm 5 phòng học cùng các hạng mục thiết yếu như nhà vệ sinh 6 khoang, sân bê tông có mái che, 200 m tường rào...
Không chỉ bổ sung cơ sở vật chất giáo dục tại địa bàn còn nhiều khó khăn, điểm trường mới còn mang ý nghĩa đưa lớp học đến gần hơn với trẻ em trong bản. Các em có thể thoát cảnh phải sống xa cha mẹ, trong khi các gia đình bớt được một phần chi phí thuê trọ và sinh hoạt.
Quan trọng hơn, một lớp học ngay tại tiểu khu có thể giúp hạn chế nguy cơ trẻ phải nghỉ học chỉ vì gia đình không đủ khả năng trang trải cuộc sống xa nhà.
Công trình dự kiến hoàn thành trong vài tháng tới để đón học sinh trong năm học 2026-2027. Cô chú nhà FPT cũng đã sẵn sàng cho một chuyến thăm, tặng quà và giao lưu với các em nhỏ trong ngày khánh thành trường mới sắp tới.
Sơn Trà
Ý kiến
()