“Mình thấy đặc biệt nhất của nghề này là không giới hạn và cái khó khăn cũng là không giới hạn”, Phạm Ngô Ngọc Diệp chia sẻ khi nói về công việc của một kỹ sư AI.
Với nữ kỹ sư sinh năm 2003, AI mở ra nhiều cơ hội thử nghiệm và hiện thực hóa ý tưởng cho người làm. Nhưng càng tham gia xây dựng sản phẩm, cô càng nhận ra kỹ sư cần biết đặt giới hạn cho công nghệ, để những khả năng rộng mở ấy phục vụ đúng vấn đề người dùng cần giải quyết.
 |
“Bài toán nào cũng khó”
Sự tò mò về khả năng học hỏi và xử lý vấn đề của máy móc đưa Diệp đến với ngành AI tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên. Càng học, cô càng muốn ứng dụng kiến thức vào công việc hằng ngày, giúp con người giảm thao tác thủ công và dành thời gian cho những nhiệm vụ cần tư duy.
Tháng 6/2025, Diệp gia nhập FPT Retail qua chương trình thực tập thực chiến. Ngay từ những ngày đầu, cô đã được tiếp xúc với dữ liệu thật, hệ thống thật và những bài toán của doanh nghiệp. Kiến thức trên giảng đường bắt đầu được đặt trong yêu cầu cụ thể của một sản phẩm có người sử dụng. Chính đam mê đó đã nâng bước cô gái trẻ từ thực tập sinh trở thành Kỹ sư AI, phòng Nghiên cứu phát triển AI, Bán lẻ FPT.
Khi nhận một ý tưởng mới, điều cô nghĩ đến là: “Làm sao để biến nó thành sự thật được”. Để tìm câu trả lời, Diệp tự nghiên cứu, bóc tách vấn đề và hình dung cách triển khai, rồi trao đổi với các anh chị để kiểm chứng hướng đi. Nếu vẫn chưa tháo gỡ được vướng mắc, cô chủ động tìm sự hỗ trợ. “Bài toán nào cũng khó. Quan trọng là mình giải quyết như nào”, Diệp nói. Bởi vậy, khi được hỏi về cơ hội nhận một bài toán AI khó, cô trả lời: “Nếu có cơ hội thì mình sẽ nhận và học cách để làm”.
“Lớn lên” từ những dự án
Một cơ hội như thế đến với Diệp khi cô tham gia cải thiện khả năng nhận diện giọng nói cho tính năng AI Dò bài trên EduX, ứng dụng được Trung tâm Đào tạo Long Châu sử dụng. Tính năng này chuyển câu trả lời bằng giọng nói thành văn bản để phục vụ chấm điểm, nhưng mô hình hiện hữu còn hạn chế với một số giọng đặc trưng vùng miền. Diệp tham gia thu thập, xử lý dữ liệu và huấn luyện mô hình với hơn 600 giờ dữ liệu giọng nói nhằm khắc phục hạn chế ấy.
Khi các anh chị kiểm thử bằng nhiều giọng vùng miền và kết quả nhận diện được cải thiện, Diệp cảm nhận rõ hơn ý nghĩa của phần việc mình đóng góp: giúp hệ thống ghi nhận đúng hơn lời người học. Tại thời điểm trao đổi, cô đã hoàn thành phần việc phụ trách, mô hình đang chờ tích hợp vào hệ thống.
Nếu bài toán giọng nói đưa Diệp từ những bộ dữ liệu nhỏ ở trường đến quy mô lớn hơn trong doanh nghiệp, thì dự án xây dựng hệ thống tích hợp AI hỗ trợ công việc nội bộ lại giúp cô học cách nhìn sản phẩm từ phía người sử dụng.
Trong quá trình triển khai, Diệp sớm nhận thấy cách dùng hệ thống chưa thuận tiện với các anh chị văn phòng, khiến sản phẩm khó tiếp cận hơn kỳ vọng. Từ câu hỏi làm sao để hiện thực hóa ý tưởng, cô phải cân nhắc kỹ hơn việc những chức năng đang xây dựng sẽ đi vào công việc hằng ngày như thế nào.
Anh Phạm Đăng Khôi, Giám đốc Công nghệ FPT Retail, khi ấy gợi ý Diệp nhìn lại bài toán và tìm hướng tiếp cận phù hợp hơn, thay vì tiếp tục sửa từng bất tiện theo cách cũ. Từ gợi ý đó, cô dành thời gian nghiên cứu, trực tiếp trải nghiệm hệ thống dưới góc nhìn người dùng rồi bắt tay xây dựng phiên bản mới dưới sự dẫn dắt của anh.
Nhìn lại từ ngày thực tập, Diệp nhận thấy thay đổi rõ nhất ở mình là tư duy hệ thống. Từ nền tảng lý thuyết ban đầu, cô dần được làm việc với dữ liệu lớn hơn, tìm hiểu hạ tầng và giải quyết những vấn đề nảy sinh khi xây dựng sản phẩm. Theo Diệp, FPT Retail cho cô không gian để học hỏi, thử sức và từng bước đưa những ý tưởng có ích vào thực tế.
Cùng với kinh nghiệm xây dựng sản phẩm, Diệp hiểu rõ hơn mặt khó của sự “không giới hạn”. Theo cô, những khả năng mới của AI có thể khiến người làm liên tục mở rộng bài toán, bị cuốn vào các hướng thử nghiệm và rời xa mục tiêu ban đầu.
Vì vậy, khi xây dựng hệ thống, Diệp chú ý xác định cần cung cấp thông tin gì, AI được phép xử lý đến đâu và đầu ra phải được kiểm soát như thế nào. Với cô, hiểu cách hệ thống vận hành cũng quan trọng như biết sử dụng mô hình, bởi công cụ cần thực hiện đúng nhiệm vụ và người dùng phải kiểm soát được thông tin, kết quả.
Diệp chia sẻ, bản thân mong muốn tiếp tục được học và nghiên cứu những khía cạnh chưa từng tiếp cận. Trước mỗi cơ hội mới, cô giữ tinh thần sẵn sàng bắt đầu, đồng thời học cách xác định rõ đích đến cho sản phẩm mình tham gia xây dựng.
Sơn Tra
Ý kiến
()