Nhưng tôi lại nghĩ điều ngược lại. AI đang giúp tăng năng suất trong phần tạo ra output: code, tài liệu, test case, giao diện, demo. Nhưng khi output trở nên dễ tạo, thứ đắt giá hơn lại là phần phía sau nó: hiểu đúng bài toán, chọn đúng hướng đi và chịu trách nhiệm khi sản phẩm bước vào vận hành thật.
 |
| Tác giả Võ Tá Nhật Anh, Ban Quản lý sản xuất FPT IS. Ảnh: Trần Huấn |
Trí tuệ nhân tạo đang khiến phần mềm ngày càng rẻ…
Trước đây, để làm một tính năng nhỏ, doanh nghiệp thường cần cả một nhóm: người phân tích yêu cầu, người thiết kế, lập trình viên, kiểm thử, triển khai rồi vận hành. Giờ đây, AI có thể làm rất nhiều công đoạn trong số đó: AI viết bản nháp, dựng giao diện, sinh mã code, gợi ý sửa lỗi, tạo tài liệu hay chuẩn bị bản demo trong thời gian ngắn hơn rất nhiều.
Nhưng chính ở đây lại xuất hiện một nghịch lý. Khi việc tạo ra phần mềm trở nên rẻ hơn, trách nhiệm lại đắt hơn.
Một bản demo có thể trông rất ổn trong phòng họp. Nhưng khi đưa vào vận hành thật, nó phải gặp dữ liệu thật, người dùng thật, lỗi thật, quy trình thật và áp lực thật. Đây là lúc sự khác biệt giữa "làm cho chạy được" và "làm cho dùng được lâu dài" trở nên rất lớn.
Khi AI có thể hỗ trợ lập trình, câu hỏi không còn là ai viết nhanh hơn, ai tạo ra nhiều màn hình hơn, ai hoàn thành nhiều đầu việc hơn. Câu hỏi quan trọng lúc này là: ai hiểu đúng vấn đề?
Một hệ thống tốt không bắt đầu từ những dòng mã được lập trình. Nó bắt đầu từ việc hiểu người dùng cần gì, quy trình đang vướng ở đâu, dữ liệu có đáng tin không, rủi ro nằm ở chỗ nào và kết quả cuối cùng được đo bằng gì. Con người vẫn phải làm phần khó nhất, đó là đặt câu hỏi đúng, chọn hướng đi đúng và chịu trách nhiệm với quyết định.
AI có thể sinh ra hàng nghìn dòng mã chỉ trong vài phút. Điều doanh nghiệp cần hơn là người đủ năng lực để biết đoạn mã nào nên dùng, đoạn nào phải bỏ, rủi ro nằm ở đâu và hệ quả sẽ như thế nào nếu sản phẩm được đưa vào vận hành.
Điều này không chỉ đúng với lập trình viên. AI có thể viết một email, tóm tắt một báo cáo hoặc soạn nội dung trình bày. Nhưng người gửi vẫn phải đọc lại, chỉnh giọng điệu, kiểm tra số liệu và đảm bảo nội dung không gây hiểu nhầm. Con người vẫn phải chịu trách nhiệm với sản phẩm của mình. AI càng tăng tốc độ tạo đầu ra thì tốc độ kiểm chứng của con người càng phải tăng theo. Nếu không, chất lượng sản phẩm sẽ không được đảm bảo.
Trí tuệ con người sẽ trở nên đắt giá
Điều anh em làm công nghệ thường lo lắng là AI sẽ khiến kinh nghiệm mất dần lợi thế. Nhưng trên thực tế, AI càng mạnh thì kinh nghiệm càng trở nên đắt giá. Chỉ những kỹ sư tham gia nhiều dự án, nhiều sản phẩm mới đánh giá được những điều không nằm trong tài liệu. Họ biết vì sao một quy trình lại phức tạp, lỗi nào thường xảy ra, khách hàng hay bị vướng mắc ở đâu? Họ biết phần nào của hệ thống không nên đụng vào nếu chưa chuẩn bị kỹ. Đó là những thứ AI không tự có.
Lợi thế của một đội ngũ không nằm ở việc ai dùng AI thành thạo hơn, mà ở khả năng kết hợp giữa tốc độ của công nghệ và kinh nghiệm tích lũy qua thực tiễn. Chỉ khi hai yếu tố này song hành, AI mới thực sự tạo ra giá trị.
Ở góc độ doanh nghiệp, chúng ta cũng không thể chỉ đầu tư vào công cụ AI rồi kỳ vọng năng suất tự tăng lên. Điều doanh nghiệp cần không chỉ là một công cụ AI mạnh, mà còn là một khung quản trị đủ chặt chẽ: quy định rõ loại dữ liệu được phép sử dụng, dữ liệu cần bảo mật, phạm vi ứng dụng AI trong từng công việc, cơ chế chịu trách nhiệm và quy trình nghiệm thu trước khi kết quả được đưa vào thực tế. Nếu không có quy trình rõ ràng, AI chỉ giúp tổ chức chạy nhanh hơn về phía rủi ro. Điều quan trọng nhất vẫn là khả năng hiểu đúng vấn đề, đưa ra phán đoán chính xác và đưa ra quyết định.
Lịch sử công nghiệp cho thấy, mỗi cuộc cách mạng đều đẩy giá trị của con người lên một tầng cao hơn. Máy hơi nước thay sức kéo, dây chuyền sản xuất thay công đoạn thủ công, máy tính thay các phép tính và sổ sách... AI giờ đây cũng không ngoại lệ.
AI có thể là cỗ máy mạnh nhất từng xuất hiện trong ngành phần mềm. Nhưng cỗ máy cuối cùng vẫn là trí não. Trí tuệ nhân tạo có thể giúp việc sản xuất phần mềm nhanh hơn và rẻ hơn, nhưng trí tuệ con người mới là yếu tố quyết định chất lượng của phần mềm đó. Trong kỷ nguyên AI, chính chất xám của người kỹ sư mới là tài sản đắt giá nhất.
Võ Tá Nhật Anh | FPT IS
Ý kiến
()